Sözlük
Yabancılar için Türk hukuku sözlüğü
Türkiye’de yaşayan, çalışan veya yatırım yapan yabancıların resmî yazışmalarda ve işlemlerde en sık karşılaştığı terimlerin kısa açıklamaları. Her terim ilgili rehbere bağlanır.
Vize, ikamet ve vatandaşlık
- İkamet izni
- Vize veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden uzun kalacak yabancıya verilen izin. Kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem ve insani gibi türleri vardır; başvurular Göç İdaresi’ne yapılır. Ayrıntılı rehber
- Aile ikamet izni
- Türk vatandaşının veya ikamet izni olan yabancının yabancı eşine ve çocuklarına verilen izin. Her defasında en fazla üç yıl verilir ve destekleyicinin izin süresini aşamaz (6458 sayılı Kanun m. 34). Ayrıntılı rehber
- Uzun dönem ikamet izni
- Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılara verilebilen süresiz ikamet izni (6458 sayılı Kanun m. 42). Ayrıntılı rehber
- Vize muafiyeti ve 90/180 kuralı
- Bazı ülke vatandaşları Türkiye’ye vizesiz girebilir; çoğunda kalış, herhangi bir 180 günlük dönemde toplam 90 günle sınırlıdır. Süre uyruğa göre değişebilir. Ayrıntılı rehber
- Vize ihlali
- Vize, vize muafiyeti veya ikamet izninin tanıdığı süreyi aşarak Türkiye’de kalmak. Çıkışta para cezası ödenir; süreye ve çıkış biçimine göre giriş yasağı da gündeme gelebilir. Ayrıntılı rehber
- Giriş yasağı
- Bir yabancının belirli bir süre veya süresiz olarak Türkiye’ye girişinin engellenmesi. Kaldırılması için Göç İdaresi’ne başvurulabilir veya idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ayrıntılı rehber
- Tahdit kodu
- Göç İdaresi kayıtlarında yabancıya ilişkin bir kısıtlamayı gösteren kod (Ç-114, G-87 gibi). Kodun anlamı ve kaldırılma yolu, dayandığı karar incelenerek belirlenir. Ayrıntılı rehber
- Sınır dışı etme (deport) kararı
- Valiliğin yabancının Türkiye’den çıkarılmasına karar vermesi. Tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; mahkemenin kararı kesindir (6458 sayılı Kanun m. 53). Ayrıntılı rehber
- Türkiye’yi terke davet
- Sınır dışı etme kararıyla yabancıya ülkeyi kendi imkânıyla terk etmesi için tanınan 15 ile 30 gün arasındaki süre. Kaçma riski gibi hâllerde bu süre tanınmaz (m. 56). Ayrıntılı rehber
- İdari gözetim ve geri gönderme merkezi
- Sınır dışı edilecek bazı yabancıların geri gönderme merkezinde tutulması. Süre altı ayı geçemez, belirli hâllerde en fazla altı ay uzatılabilir; karara karşı sulh ceza hâkimine başvurulur (m. 57). Ayrıntılı rehber
- Yurt dışı çıkış yasağı
- Ceza soruşturması veya kovuşturmasında adli kontrol tedbiri olarak ya da başka kanuni sebeplerle kişinin Türkiye’den çıkışının engellenmesi. Kararı veren makama itiraz edilerek kaldırılması istenebilir. Ayrıntılı rehber
- Kırmızı bülten (Interpol)
- Bir ülkenin aranan kişi hakkında Interpol aracılığıyla yayımlattığı uluslararası bildirim. Tek başına tutuklama kararı değildir; Türkiye’de iade süreci ayrıca yürür. Ayrıntılı rehber
- Genel yolla Türk vatandaşlığı
- Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet eden ve diğer şartları taşıyan yabancının vatandaşlık başvurusu. Bu süre içinde toplam on iki aya kadar yurt dışında bulunulabilir (5901 sayılı Kanun m. 11 ve 15). Ayrıntılı rehber
- Yatırım yoluyla vatandaşlık
- En az 400.000 ABD doları değerinde taşınmaz alıp tapuya üç yıl satılmayacağı şerhini koyduran veya diğer yatırım şartlarından birini karşılayan yabancının istisnai yolla vatandaşlık başvurusu. Ayrıntılı rehber
Gayrimenkul
- Tapu
- Taşınmazın mülkiyetini ve üzerindeki hakları gösteren resmî sicil kaydı ve belgesi. Satış ve devirler tapu müdürlüğünde resmî senetle yapılır. Ayrıntılı rehber
- Değerleme (ekspertiz) raporu
- Lisanslı bir değerleme kuruluşunun taşınmazın değerini tespit eden raporu. Yabancıların taşınmaz alımında ve yatırımla vatandaşlık başvurularında istenir. Ayrıntılı rehber
- DASK (zorunlu deprem sigortası)
- Konutlar için yaptırılması zorunlu olan deprem sigortası. Tapu devirlerinde geçerli poliçe istenir. Ayrıntılı rehber
- İpotek, haciz ve şerhler
- Tapu kaydında taşınmaz üzerindeki borç ve sınırlamaları gösteren kayıtlar. Satın almadan önce tapu kaydının güncel hâli incelenmelidir. Ayrıntılı rehber
- Kat irtifakı ve kat mülkiyeti
- Kat irtifakı, yapı tamamlanmadan bağımsız bölümler için kurulan haktır; yapı kullanma izni (iskân) alındıktan sonra kat mülkiyetine geçilir. Projeden alımlarda tapunun türü önemlidir. Ayrıntılı rehber
- Değer artış kazancı vergisi
- Satın alındıktan sonra beş yıl dolmadan satılan taşınmazdan elde edilen kazancın gelir vergisine tabi tutulması. Miras veya bağışla edinilen taşınmazlar bu vergiye tabi değildir. Ayrıntılı rehber
Miras ve aile
- Veraset ilamı (mirasçılık belgesi)
- Mirasçıları ve paylarını gösteren belge. Sulh hukuk mahkemesinden veya bazı hâllerde noterden alınır; tapu ve banka işlemlerinde istenir. Ayrıntılı rehber
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)
- Birden fazla kişiye ait bir malın, anlaşma olmazsa mahkeme kararıyla aynen bölünmesi veya satılarak bedelin paylaştırılması. Miras kalan taşınmazlarda sık görülür. Ayrıntılı rehber
- Tanıma ve tenfiz
- Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm etkisi doğurması (tanıma) veya icra edilebilmesi (tenfiz) için Türk mahkemesinden alınan karar. Yabancı boşanma kararları için tanıma gerekir. Ayrıntılı rehber
Belgeler ve yargı
- Vekâletname
- Bir kişinin başka birine kendi adına işlem yapma yetkisi verdiği belge. Tapu ve dava işlemleri için Türkiye’de notere, yurt dışında Türk konsolosluğuna veya yabancı notere apostil şerhiyle düzenletilir. Ayrıntılı rehber
- Apostil
- 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde düzenlenen resmî belgenin, başka bir taraf ülkede kullanılabilmesi için belgeyi veren ülkenin yetkili makamınca konulan onay şerhi. Ayrıntılı rehber
- Yeminli tercüme ve noter onayı
- Yabancı dildeki belgenin Türkçeye yeminli tercüman tarafından çevrilmesi ve çevirinin noterce onaylanması. Resmî kurumlara sunulan yabancı belgelerde genellikle istenir. Ayrıntılı rehber
- Tebligat (tebliğ)
- Bir kararın veya resmî yazının ilgilisine usulüne göre bildirilmesi. İtiraz ve dava süreleri çoğunlukla tebliğ tarihinden işlemeye başlar; bu yüzden tebliğ tarihi önemlidir. Ayrıntılı rehber
- İptal davası
- Hukuka aykırı olduğu ileri sürülen idari işlemin iptali için idare mahkemesinde açılan dava. Özel bir süre öngörülmemişse dava süresi tebliğden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7). Ayrıntılı rehber
- İstinaf ve temyiz
- İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının bölge mahkemesince incelenmesi; temyiz ise Yargıtay veya Danıştay incelemesidir. Bazı davalarda kanun yolu istinafta sona erer. Ayrıntılı rehber
- Adli kontrol
- Ceza soruşturmasında tutuklama yerine uygulanabilen tedbirler: imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı, pasaport teslimi gibi. Karara karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. Ayrıntılı rehber
Çalışma, şirket ve banka
- Çalışma izni
- Yabancının Türkiye’de bağımlı veya bağımsız çalışabilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınan izin. Başvuru kural olarak işveren tarafından e-İzin sistemi üzerinden yapılır. Ayrıntılı rehber
- Turkuaz Kart
- Eğitim, mesleki deneyim veya yatırım gibi ölçütlere göre nitelikli sayılan yabancılara verilen ve süresiz çalışma hakkı tanıyan kart. İlk üç yıl geçiş süresidir (6735 sayılı Kanun m. 11). Ayrıntılı rehber
- Yabancı kimlik numarası
- Yabancılara ikamet izni veya çalışma izni gibi işlemlerde verilen, 99 ile başlayan 11 haneli kimlik numarası. Banka, telefon ve resmî işlemlerde kullanılır. Ayrıntılı rehber
- Vergi numarası
- Vergi dairesinin verdiği numara. Kimlik numarası olmayan yabancı, taşınmaz alımı, banka hesabı veya şirket ortaklığı gibi işlemler için pasaportla vergi numarası alır. Ayrıntılı rehber
- MASAK
- Mali Suçları Araştırma Kurulu: suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadele eden kurum. Bankaların şüpheli işlem bildirimleri ve bazı hesap kısıtlamaları bu çerçevede gündeme gelir. Ayrıntılı rehber
Bu sözlük hakkında
Tanımlar, ilgili kanun maddeleri ve sitemizdeki doğrulanmış rehberler esas alınarak kısa tutulmuştur. Somut bir dosyada sonuç, kararın ve belgelerin incelenmesine bağlıdır; bu sayfa hukuki görüş değildir.
