Türk vatandaşlığı

01 / Hukuki çerçeve

Türk vatandaşlığı ve hukuki durumunuz

Türk vatandaşlığı, Türk vatandaşı bir anne veya babadan doğumla ya da sonradan ikamet, evlilik veya başka bir hukuki nedene dayalı başvuruyla kazanılabilir. Her yolun koşulları farklıdır. Türkiye'de yaşamak, bir Türk vatandaşıyla evlenmek veya konut sahibi olmak, yabancı bir kişiye tek başına vatandaşlık kazandırmaz.

Temel hukuki düzenleme

5901 sayılı Kanun

İlk soru

Hangi hukuki yol uygulanır?

Legal Istanbul; başvuru koşullarının karşılanması, aile kayıtları, başvuru hazırlığı ve resmî kararlar konusunda danışmanlık sunar. İnceleme, kişinin vatandaşlık, soybağı, evlilik, ikamet ve varsa önceki Türk vatandaşlığı geçmişiyle başlar. Doğru yolun erken belirlenmesi, kişinin durumuna uygun olmayan bir başvuru için belge hazırlanmasını önler.

Vatandaşlık ile ülkede kalma izni ayrı konulardır. İkamet izni belgesi belirli bir süre kalma hakkı sağlarken vatandaşlık farklı bir hukuki statü oluşturur. İncelemesi devam eden vatandaşlık başvurusu, geçerli bir ikamet veya çalışma izninin yerini tutmaz. Başvuru sahipleri, vatandaşlık dosyaları incelenirken ihtiyaç duydukları izinleri geçerli tutmalıdır.

Bu sayfa, ikamete dayalı genel başvuruları, evlilik ve aile bağlarına dayalı durumları ele alır. Yatırımcıların başvurması gereken ayrı yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı hizmetimiz, yatırım koşullarını, taşınmaz incelemelerini ve finansal yatırım yollarını kapsar.

02 / Hukuki hizmetler

Hukuki danışmanlık ve temsil

Vatandaşlık dosyası, ilgili olguları güvenilir belgelerle ortaya koymalıdır. Hukuki çalışma; eksikliklerin belirlenmesini, birbiriyle çelişen kayıtların düzeltilmesini ve yetkili makamın sorularının yanıtlanmasını kapsar.

Avukatla temsil, mülakat veya parmak izi verme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Avukatlık sözleşmesi, yapılacak işi, ücretleri ve sürelerin takibine ilişkin sorumluluğu belirler. Dava takibi, yabancı ülke hukukuna ilişkin danışmanlık ve bağlantılı aile davaları için ayrıca talimat verilmesi gerekebilir. Çalışmaya başlamadan önce bu sınırları açıklarız.

03 / Başlıca kategoriler

Başlıca vatandaşlık kazanma yollarının karşılaştırılması

Aşağıdaki tablo inceleme için bir başlangıç noktasıdır; başvuru koşullarının tamamını değerlendiren bir test değildir. Resmî karar gerektiren başvurularda, sayılan koşulların karşılanması başvurunun onaylanması konusunda mutlak bir hak doğurmaz.

Hukuki dayanak: 5901 sayılı Kanun'un 7-17. maddeleri. Koşullar, yalnızca bir bekleme süresine bakılarak değil, birlikte değerlendirilmelidir.

04 / Aile bağları

Türk vatandaşı anne veya baba yoluyla vatandaşlık

Türk vatandaşı bir anne veya babadan evlilik birliği içinde doğan çocuk, Türkiye'de ya da yurt dışında doğmuş olmasına bakılmaksızın doğumla Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı bir anneden evlilik birliği dışında doğan çocuk da Türk vatandaşıdır. Babanın Türk vatandaşı, annenin yabancı olduğu ve anne babanın evli olmadığı durumlarda, baba ile çocuk arasında hukuken tanınan soybağının kurulması gerekir.

Ebeveynin, çocuğun doğumu sırasındaki statüsü önemlidir. Ebeveynin daha sonra Türk vatandaşı olması farklı bir durumdur. Yabancı bir doğum belgesi doğuma ilişkin olguları ortaya koyabilir; ancak yetkili makam evlilik kayıtlarını, soybağı belgelerini ve ebeveynin Türkiye'deki nüfus kaydını da isteyebilir.

Geç tescil ve ergin başvuru sahipleri

Türk kimlik kartının bulunmaması, kişinin hiçbir zaman Türk vatandaşı olmadığı anlamına gelmeyebilir. Yurt dışındaki doğum bildirilmemişse yapılması gereken işlem, mevcut statünün tespiti ve tescili olabilir. Ergin kişiler için yetkililerin aile bağlarına ilişkin kanıtları incelerken uyguladığı usulün bir parçası da erginler için resmî doğum bildirim formudur.

Türkçe bir soyadı, Türk kökenli olunduğu iddiası veya bir aile bağlantısı tek başına yeterli değildir. Her kuşağın kayıtlarının ve vatandaşlık tarihlerinin incelenmesi gerekebilir. Soybağı zincirindeki bir eksiklik, aile anlatımından hareketle varsayılmamalı; kanıtlarla giderilmelidir.

Türkiye'de doğmak, kural olarak yabancı anne babaların her çocuğuna vatandaşlık kazandırmaz. 8. madde, Türkiye'de doğan ve anne veya babası yoluyla herhangi bir ülkenin vatandaşlığını kazanamayan çocuğu korur. Bu nedenle anne babanın vatandaşlık hukukları ve çocuğun belgeleri önem taşır.

05 / İkamete dayalı vatandaşlık

Beş yıllık ikamet yoluyla vatandaşlık

11. madde kapsamındaki genel yolla kazanım, başvurudan hemen önce koşullara uygun, kesintisiz beş yıllık ikamet gerektirir. Ayrıca ergin ve ayırt etme gücüne sahip olma, yerleşme niyeti, yeterli düzeyde Türkçe, geçim kaynağı, iyi ahlak ve ilgili sağlık, kamu düzeni ve millî güvenlik koşulları da aranır.

Türkiye'ye ilk gelişin beşinci yıl dönümü, mutlaka başvuru koşullarının karşılandığı tarih değildir. Sahip olunan iznin türü, yasal ikametteki kesintiler ve yurt dışında geçirilen süreler birlikte değerlendirilmelidir. Bugün geçerli bir iznin bulunması, geçmişteki her yılın hesaba katılabileceğini kanıtlamaz.

Yerleşik yaşamın ve geçim kaynağının gösterilmesi

Çalışma, işletme sahibi olma, aile bağları ve diğer kalıcı bağlantılar yerleşme niyetinin açıklanmasına yardımcı olabilir. Tek bir belge, bu konudaki değerlendirmenin tamamını karşılamaz. Konut satın almak ilgili bir kanıt olabilir; ancak bu başvuru yolunun diğer koşullarının yerini tutmaz.

Gelir veya mesleki faaliyet, başvuru sahibinin ve geçindirmekle yükümlü olduğu aile bireylerinin geçiminin nasıl sağlandığını ortaya koymalıdır. Çalışma kayıtları, çalışma izni, işletme belgeleri ve vergi kayıtları birbiriyle tutarlı olmalıdır. Yeterli düzeyde Türkçe bilmek bu başvuru yolunda yasal bir koşuldur; bir aracının dilin hiçbir durumda önem taşımadığı yönündeki güvencesine dayanılmamalıdır.

Başvuru sahipleri, ilgili ceza yargılaması kararlarını açıklamalı ve istenen sağlık belgelerini sunmalıdır. Her sağlık sorununun veya geçmişte yaşanan hukuki meselenin etkisi aynı değildir. Kısa bir açıklamadan hareketle varsayımda bulunmak yerine kayıtların kendisi incelenmelidir.

06 / İkamet geçmişi

Seyahatler, izin türleri ve ikamet kesintileri

Öncelikle izinleri ve seyahatleri tarihleriyle birlikte listeleyin. Resmî giriş-çıkış kayıtları, pasaport damgaları ve her iznin tarihleriyle karşılaştırılmalıdır. Pasaportun yenilenmesi, önceki seyahatlerin açıklanması gereğini ortadan kaldırmaz.

Türkiye dışında geçirilen süre

15. madde, gerekli ikamet süresi içinde toplam on iki ayı aşmamak üzere yurt dışında bulunmaya izin verir. Bu sınır, her yıl için ayrı ayrı değil, toplam süre için geçerlidir.

Hesaba katılabilecek ikamet

Yasal ikametin türü ve sürekliliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yurt dışında bulunma sınırının aşılmaması, her izin türünün ikamet hesabına katılacağı anlamına gelmez.

Kaynaklar: 5901 sayılı Kanun'un 15. maddesi ve 7039 sayılı Kanun'un 30. maddesi. İkinci düzenleme, önceki altı aylık sınırı değiştirmiştir.

Turizm ve öğrenim amacıyla geçirilen süreler özellikle dikkatli incelenmelidir. Birkaç izin kartında yazan süreleri toplamak yeterli değildir. Statünün daha sonra değişmesi, uygulanacak kurallara göre hesaplamayı etkileyebileceğinden ikamet geçmişinin tamamı değerlendirilmelidir.

Çalışma izninin sona ermesi, gecikmiş yenilemeler veya izinsiz geçirilen süreler başvurudan önce belirlenmelidir. Vatandaşlık başvurusu, daha önceki kalış süresi aşımını gidermez. Sunduğumuz ikamet izni hizmeti Türkiye'de kalmak için ayrıca gereken izne ilişkin işlemleri kapsar.

07 / Evlilik

Türk vatandaşıyla evlilik yoluyla vatandaşlık

Evlilik, derhâl vatandaşlık kazandırmaz. 16. madde, bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden kişiye başvuru olanağı tanır. Başvuru sahibinin aile birliği içinde yaşaması, evlilik birliğiyle bağdaşmayan faaliyetlerde bulunmaması ve millî güvenlik ile kamu düzeni koşullarını karşılaması gerekir.

İnceleme, yalnızca evlilik belgesini değil, gerçek bir aile ilişkisinin varlığını da kapsar. Ortak adres kayıtları ve çiftin fiilî durumu önem taşıyabilir. Yurt dışında çalışma, farklı kayıtlı adresler veya geçmişteki ayrılıklar, dosyayı etkiledikleri ölçüde doğru biçimde açıklanmalıdır.

Evlilik kayıtları ve koşullardaki değişiklikler

Yurt dışında yapılan evliliğin Türkiye'de tescili gerekebilir. Vatandaşlık dosyasını hazırlamadan önce adları, tarihleri, önceki evlilikleri ve boşanma kayıtlarını kontrol edin. Türk vatandaşı eş, vatandaşlığı evlilikten sonra kazanmışsa yalnızca evlilik yıl dönümüne dayanarak varsayımda bulunulmamalı; ilgili tarihler özel olarak incelenmelidir.

Türk vatandaşı eşin başvurudan sonra vefat etmesi hâlinde, 16. madde gereğince devam eden başvuruda aile birliği içinde yaşama koşulu aranmaz. Bu, diğer tüm koşulların da ortadan kalktığı anlamına gelmez. Başvurudan önce ölüm, süreç içinde boşanma ve evliliğin iptali farklı hukuki sorunlar doğurur.

Genel yolla kazanımdaki beş yıllık ikamet koşulu, her evlilik başvurusunun şartı olarak ele alınmamalıdır. Değerlendirme, evlilik yolunun kendi koşullarına göre yapılmalıdır. Yurt dışında yaşayan çiftler, ilgili konsolosluk usulünü de teyit etmelidir.

Evlilik belgeleri için Türkiye'de evlenmeye ilişkin yazımıza ve vatandaşlık başvurusu için resmî VAT-6 belge listesine başvurabilirsiniz.

08 / Çocuklar

Çocuklar, ebeveyn muvafakati ve evlat edinme

Bir ebeveynin başvurusunun kabulü, tüm aile bireyleri için otomatik onay olarak görülmemelidir. Eşin hukuki durumu ayrıdır. Çocuklar bakımından yaş, velayet, diğer ebeveynin muvafakati ve ilgili vatandaşlık kazanma yolu değerlendirilmelidir.

Doğum kayıtlarını ve velayet yetkisinin kimde olduğunu gösteren belgeleri hazırlayın. Anne baba boşanmışsa yalnızca evliliğin sona erdiğini belirten kısa bir belge değil, kesinleşmiş kararın tamamı gerekebilir. Bir ebeveynin ölümü, muvafakatin bulunmaması veya çelişkili velayet kayıtları kişiye özel hukuki danışmanlık gerektirir.

Erginliğe yaklaşan çocukların durumu erken aşamada ele alınmalıdır. NVİ başvuru rehberi işlemler tamamlanmadan ergin olan çocuk hakkında değişen kişisel durumuna göre işlem yapılması gerektiğini açıklar. Çocuk on sekiz yaşından küçükken başvurulmasının, hukuki durumunu kalıcı olarak sabitlediğini varsaymayın.

Türk vatandaşı tarafından evlat edinme

17. madde, kendi koşulları çerçevesinde, bir Türk vatandaşı tarafından evlat edinilen ergin olmayan kişiye vatandaşlık kazanma yolu sağlar. Yurt dışında gerçekleşen evlat edinmenin Türkiye'deki hukuki etkisi ve tanınması ayrıca değerlendirilmesi gereken konular olabilir. İzlenecek usul seçilmeden önce evlat edinme kararı, çocuğun doğum kaydı ve evlat edinenin statüsü birlikte incelenmelidir.

09 / Önceki vatandaşlık

Türk vatandaşlığının yeniden kazanılması

Eski Türk vatandaşları, vatandaşlıklarının nasıl ve ne zaman sona erdiğini gösteren resmî kaydı inceleyerek başlamalıdır. İzinle çıkma, başka bir hukuki nedenle vatandaşlığın kaybı ve çocukken ebeveyne bağlı olarak vatandaşlığın kaybı aynı yeniden kazanma usulüne tabi değildir.

13. madde, resmî izinle vatandaşlıktan çıkanlar da dâhil olmak üzere belirli durumlarda ikamet süresi koşulu aramaz. 14. madde ise kapsadığı hâller için üç yıllık ikamet koşulu öngörür. Geçmişteki diğer kararlar ve belirli sürelerle sınırlı haklar da uygulanacak mevzuata göre incelenmelidir.

Mavi Kart statüsü vatandaşlık değildir

Mavi Kart sistemi, 28. madde uyarınca koşulları karşılayan eski Türk vatandaşları ve altsoyları için belirli hakları korur. Mavi Kart, Türk pasaportu veya mevcut vatandaşlığın kanıtı değildir. Bir kişi hukuken yabancı olmayı sürdürürken Türkiye'de geniş haklara sahip olabilir.

Yeniden kazanma başvurusu yapmadan önce diğer vatandaşlıklarınıza etkisini ve Türk vatandaşlığından doğan yükümlülükleri değerlendirin. Bu konuda Mavi Kart hakkındaki resmî bilgilere başvurabilirsiniz. Mavi Kart verilmiş olmasının yeniden kazanma başvurusunu gereksiz kıldığını varsaymayın.

10 / Farklı hukuki dayanaklar

İstisnai vatandaşlık ve yatırım

12. madde, koşulları karşılayan yatırımcılar ve katkıları kanun kapsamına giren belirli kişiler dâhil olmak üzere özel istisnai kategorileri düzenler. Bunlar, genel başvuru için gereken ikamet süresini tamamlamamış herkesin yararlanabileceği alternatifler değildir. İlgili kategori, resmî kanıtlar ve güvenlik incelemesi önemini korur.

Yatırım yoluyla vatandaşlığın kendine özgü koşulları vardır. Taşınmaz satın alma, banka havalesi veya işletme tescili, sırf Türkiye'de bir para işlemine konu olması nedeniyle yeterli sayılmaz. Yatırımın, uygulanacak kurallara ve resmî teyit sürecine uygun olması gerekir.

Hazırladığımız yatırım yoluyla vatandaşlık hizmet sayfası yatırım tutarlarını, yatırımı elde tutma sürelerini, aile başvurularını, taşınmaz değerlemesini ve ödeme kanıtlarını ele alır. Bu incelemenin ayrı yapılması, yatırım başvurusunun ikamete dayalı genel başvurudan veya evlilik başvurusundan ayrılmasını sağlar.

11 / Başvuru belgeleri

Taşınmaz yolunu değerlendirenler için 400.000 dolarlık taşınmazla vatandaşlık rehberi uygunluk ve ödeme koşullarını açıklar.

Vatandaşlık başvurusu için belgeler

Belge listesi, başvurunun hukuki dayanağına ve kişinin geçmişine göre değişir. Güncel resmî formu esas alıp dosyaya özel olarak gereken ek kanıtları belirleyin. İkamet izni için hazırlanmış bir belge, vatandaşlık başvurusunda aynı hususu karşılamayabilir.

Başlangıç için resmî belgeler: genel yolla başvurular için VAT-3 ve evlilik yoluyla başvurular için VAT-6. Ek belge istenebilir.

Damgalar ve ek sayfalar dâhil belgelerin tam kopyalarını saklayın. Çeviri ücreti ödemeden önce düzenlenme tarihlerini ve geçerlilik koşullarını kontrol edin. Kesinleşmiş bir ceza mahkemesi kararı varsa yalnızca kısa bir adli sicil sorgusuna dayanmak yerine istenen resmî karar örneğini temin edin.

12 / Yurt dışı belgeler

Tasdik, çeviri ve ad farklılıkları

Yabancı bir resmî belgenin Türkiye'de kullanılabilmesi için apostil veya başka bir resmî tasdik gerekebilir. Doğru usul; belgenin düzenlendiği ülkeye, belgeye ve uygulanacak uluslararası anlaşmalara bağlıdır. Apostil, belgedeki her ifadenin doğruluğunu değil, belgenin resmî kaynağını teyit eder.

Çeviri ve tasdik ayrı işlemlerdir. Çevrilmiş bir belgenin gerekli tasdiki hâlâ eksik olabilir; apostilli bir belge için de kabul edilen nitelikte Türkçe çeviri gerekebilir. Belgeleri yeniden temin etmeden önce gerekli işlem sırasını kontrol edin.

Kimlik kayıtlarında tutarlılığın sağlanması

Dosyadaki ad ve soyadları, doğum tarih ve yerlerini, anne baba adlarını ve önceki soyadlarını karşılaştırın. Farklılıklar; yazım sistemlerinden, evlilikten, mahkeme kararından veya eksik kayıttan kaynaklanabilir. İzlenecek yol farklılığın nedenine bağlıdır; her farklılık çeviri değiştirilerek giderilemez.

Başvuru sahipleri yeni bir Türkçe ad almak zorunda olduklarını varsaymamalıdır. Resmî formlar, geçerli yazım kurallarına uyulması koşuluyla mevcut adların korunmasına izin verir. Ad değişikliği yapılırsa sonraki banka, seyahat ve aile kayıtlarında kullanılmak üzere eski ve yeni kimlik bilgileri arasındaki bağı gösteren belgeleri saklayın.

Yabancı bir boşanma kararının Türkiye'deki kayıtlara doğru statüyle yansıyabilmesi için tanınması veya tescili de gerekebilir. Bu ayrı konuyu yabancı ülkede boşanmaya ilişkin yazımız açıklamaktadır. Belgelerin tasdiki konusunda bilgi sunan kaynak: Lahey Konferansı.

13 / Usul

İlk incelemeden resmî karara

1. Başvuru yolunu belirleyin

   İlgili hukuki dayanağı belirlemek için aile bağlarını, ikamet geçmişini ve önceki kararları inceleyin.

2. Dosyayı hazırlayın

   Gerekli kayıtları toplayın, farklılıkları giderin, çeviri ve tasdik işlemlerini düzenleyin.

3. Başvurun ve randevulara katılın

   Şahsen mülakat veya parmak izi randevusu da dâhil olmak üzere yetkili makamın usulünü izleyin.

4. Resmî talepleri takip edin

   Başvuru numarasını saklayın, ek belge taleplerini yanıtlayın ve belgelerin sunulduğu tarihleri kaydedin.

5. Kararı inceleyin

   Resmî sonucu kontrol ederek tescil işlemlerini tamamlayın veya ret kararına karşı izlenebilecek yolu değerlendirin.

Türkiye'deki başvurular, valiliğe bağlı ilgili il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü aracılığıyla yürütülür. Yurt dışında ise ilgili işlemler Türk diplomatik temsilcilikleri veya konsoloslukları tarafından yapılır. Başvuru yolu ve ikamet yerine göre yetkili birim teyit edilmelidir.

Özel vekâletname ile temsil mümkün olabilir; ancak bu, zorunlu şahsen katılımı ortadan kaldırmaz. NVİ, parmak izi alınması gereken hâllerde başvuru sahibinin şahsen gelmesi gerektiğini belirtir. Başvuru, yalnızca yetkili makama postayla gönderilerek yapılamaz.

Onay sonrasında

Türk kimlik kartı veya pasaportu için ayrıca başvurmadan önce tebligatı ve nüfus kayıt bilgilerini kontrol edin. Vatandaşlığın onaylanması, bu belgelerden birinin alınmasıyla aynı şey değildir. Sonraki başvurularda kullanılmadan önce adlar, doğum bilgileri ve aile kayıtları doğru olmalıdır.

Türkiye çok vatandaşlığı kabul eder; ancak başka bir ülke kısıtlamalar veya bildirim yükümlülükleri getirebilir. Çifte vatandaşlığa güvenerek hareket etmeden önce diğer ülkenin kuralları hakkında danışmanlık alın. Askerlik ve diğer kişisel yükümlülükler de ilgili oldukları ölçüde ayrıca değerlendirilmelidir.

14 / Planlama

İşlem süresi ve başvuru giderleri

Her vatandaşlık dosyası için geçerli tek ve güvenilir bir tamamlanma tarihi yoktur. Başvuru yolu, belgelerin niteliği, yurt dışındaki doğrulamalar ve resmî incelemeler süreyi etkileyebilir. Bir birimin evrak kabulü için ilan ettiği süre, vatandaşlık başvurusunun karara bağlanma süresi olmayabilir.

İkamet izni yenilemelerini, seyahatleri ve çocukların belgelerini bağımsız olarak planlayın. İşe başlama tarihini, okul değişikliğini veya taşınmaz işlemini henüz kesinleşmemiş vatandaşlık kararına bağlamayın. Talepleri kaçırmamak için iletişim bilgilerinizi güncel tutun.

İnternetteki eski bir tutarı esas almak yerine başvuru sırasındaki bedelleri teyit edin. Resmî ödemeler makbuzlarla belgelenmelidir. Ücret ödenmesi, başvurunun kabulünü veya onayını garanti etmez.

15 / Sorunlar ve kararlar

Gecikmeler, eksik belgeler ve ret kararları

Çevrim içi durum bilgisinin değişmemesi, hukuki durumun tamamını açıklamaz. İncelemeye başvuru numarası, başvuru tarihi, sunulan belgeler ve varsa yazılı talep veya kararla başlayın. Kanıt bekleyen dosya ile reddedilmiş dosyayı birbirinden ayırın.

Karara karşı başvuru süreleri nedeniyle tebligatın kendisi gecikmeden incelenmelidir. Gayriresmî bir e-postanın, durum sorgusunun veya yeni başvurunun süreyi durdurduğunu varsaymayın. Dava açılması, vatandaşlık kazanılacağına ilişkin bir vaat değildir; amacı kararın hukuka uygunluğunu inceletmektir.

Gerçeğe aykırı beyanlar veya önemli olguların gizlenmesi, onaydan sonra dahi vatandaşlığı etkileyebilir. Gerçeğe uygun açıklamalar hazırlayın ve sorunları doğrudan ele alın. Hazırladığımız vatandaşlık başvurularındaki gecikmelere ilişkin yazı sonuçlanmamış başvuruları daha ayrıntılı ele alır.

16 / Sorular

Türk vatandaşlığı hakkında sık sorulan sorular