Ticari Sözleşmeler
Türkiye'de

01 / Ticari Anlaşmalar

Türkiye'deki İşletmeler İçin Ticari Sözleşme Danışmanlığı

Bir ticari sözleşme, her tarafın ne yapması gerektiğini, ödemenin ne zaman yapılacağını ve kararlaştırılan iş tamamlanmazsa ne olacağını açıklamalıdır. Türkiye ile iş yapan yabancı bir işletme açısından sözleşme; imza yetkisini, dili, emredici kuralları ve uyuşmazlıkları çözmek için gerçekçi bir yolu da ele almalıdır.

Legal Istanbul, ticari sözleşmelerin hazırlanması, incelenmesi ve müzakere edilmesi konusunda danışmanlık verir. Çalışma; tedarik, dağıtım, acentelik, hizmet ve diğer ticari düzenlemeleri kapsar. İmza öncesinde, ilişkide bir değişiklik olduğunda veya uyuşmazlık başladıktan sonra danışmanlık sağlanabilir.

Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu, hukuki çerçevenin bir bölümünü oluşturur. Sınır ötesi kurallar, uluslararası sözleşmeler ve sektörel gereklilikler de uygulanabilir. Yabancı bir sözleşme şablonu veya yabancı hukuk seçimi içeren bir hüküm, Türk hukukuna ilişkin tüm meseleleri ortadan kaldırmaz.

İnceleme, standart bir madde listesinden değil, planlanan işlemden başlar. Tek seferlik bir alım, uzun vadeli bir dağıtım sözleşmesi ve dışarıdan alınan bir hizmet, işletmeyi farklı risklerle karşı karşıya bırakır. Sözleşme, gerçek sorumlulukları, ödeme düzenlemelerini ve ilişkinin önemini yansıtmalıdır.

02 / Çalışmanın Kapsamı

Sözleşme Hazırlama, İnceleme ve Müzakere

Kararlaştırılan kapsam, belirli bir belgeyi, bağlantılı sözleşmeler bütününü veya müzakereler boyunca desteği içerebilir. Müvekkil, ele alınacak hukuki sorular ve gerekli uzmanlık çalışmaları belirlenmelidir.

Hukuki inceleme; teknik denetim, kredi derecelendirmesi veya vergi denetimi değildir. Bu konularda ayrı danışmanlık gerekip gerekmediği hizmet anlaşmasında belirtilmelidir. Düzenlemenin bir bölümüne yabancı hukuk uygulanıyorsa ilgili ülkedeki bir avukattan görüş alınması da gerekebilir.

Legal Istanbul, menfaatleri çatışan her iki taraf için değil, hizmet konusunda anlaşılan müvekkil için çalışır. Karşı tarafın imzaya hazır olması, önemli riskleri açıklama ve ticari konularda verilecek tavizler için talimat alma gereğini ortadan kaldırmaz.

03 / Sözleşmenin Kapsamı

Farklı İnceleme Öncelikleri Gerektiren Sözleşmeler

Bir sözleşmenin başlığı, hukuki etkisini tek başına belirlemez. İncelemede tarafların nasıl birlikte çalışacağı, riski kimin taşıdığı ve ilişki sona erdikten sonra hangi yükümlülüklerin devam ettiği değerlendirilir.

Çerçeve sözleşmeler, daha sonraki siparişlerle de uyumlu olmalıdır. Bir satın alma siparişinin ana şartları değiştirip değiştiremeyeceğini ve tedarikçinin teyidinin farklı koşullar içermesi halinde ne olacağını belirtin. Belgelerin öncelik sırası belirsizse bunları sözleşmeye eklemek yeterli değildir.

İş, tüketici, taşınmaz ve düzenlemeye tabi finansal sözleşmeler farklı kurallar ve ayrı bir çalışma kapsamı gerektirebilir. Bir belgeyi ticari sözleşme olarak adlandırmak, gerçek taraflar veya işlem nedeniyle uygulanan korumaları ortadan kaldırmaz.

04 / İmza Öncesi

Tarafların ve İmza Yetkilerinin Doğrulanması

Yalnızca kullanılan ticari adı veya internet sitesini değil, sicile kayıtlı tüzel kişiyi belirleyin. Ana şirket, Türkiye'deki bağlı şirket, şube ve bağımsız distribütör birbirinin yerine geçmez. Taahhütte bulunan taraf, bundan hukuken sorumlu olan taraf olmalıdır.

Güncel temsil kayıtlarını, birlikte imza gerekliliklerini ve varsa vekâletnameyi inceleyin. Fiyatları müzakere eden kişinin teminat taahhütlerini imzalama veya tüm sözleşme şartlarını kabul etme yetkisi bulunmayabilir. Şirket antetli kâğıdı, bir e-posta adresi veya önceki bir imza, sınırsız yetkiyi kanıtlamaz.

Bir kuruluş imza atarken başka bir kuruluş fatura düzenliyor veya ödemeyi alıyorsa bunun nedenini ve hukuki düzenlemesini açıklığa kavuşturun. Ana şirketin sürece katılması, tek başına onu bağlı şirketin borçlarından sorumlu kılmaz. Her teminat taahhüdünün metni, yetkisi ve şekil şartları ayrıca kontrol edilmelidir.

Karşı tarafa ilişkin kontroller, işlemin değeri ve riskiyle orantılı olmalıdır. Sicil bilgileri kimliği ve temsil yetkisini doğrulamaya yardımcı olabilir; ancak işletmenin gelecekteki tüm alacakları ödeyebileceğini göstermez. Önemli tutardaki avans ödemeleri ayrı mali kontroller ve uygun teminat gerektirebilir.

05 / Uygulamadaki Yükümlülükler

İşin, Teslimatın ve Kabulün Tanımlanması

Sözleşme, ölçülebilir yükümlülükleri tanımlamalıdır. Mallar açısından bunlar teknik özellikleri, miktarları, ambalajı, teslim yerini ve incelemeyi içerebilir. Hizmetler açısından ise belirli çıktıları, iş aşamalarını, yanıt sürelerini ve müşterinin sağlaması gereken bilgileri kapsayabilir.

Teslimatı kabulden ayırın. Kolilerin ulaştığını doğrulayan bir teslim belgesi, yanlışlıkla tüm malların teknik şartlara uygun olduğunu da onaylamamalıdır. Hizmetlerde sonucu kimin kontrol edeceğini, inceleme süresini ve eksik işlerin düzeltilme sürecini belirleyin.

Değişiklikler için uygulanabilir bir onay süreci gerekir. Ek iş yazılı onay gerektiriyorsa bu onayı kimin verebileceğini ve fiyat ile takvimin nasıl değişeceğini belirleyin. Aksi halde proje ekipleri gayriresmî mesajlara göre hareket ederken finans ekipleri başlangıçtaki kapsamı esas alabilir.

Uluslararası mal satışlarında, CISG olarak bilinen Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın uygulanıp uygulanmadığını inceleyin. Antlaşma, sözleşmede adı geçmese de hakları ve bildirim yükümlülüklerini etkileyebilir. Türk hukukunun seçilmesi, tek başına Antlaşma'yı açıkça kapsam dışında bırakmaz. Gerektiğinde tarafların bu konudaki tercihi açıkça düzenlenmelidir.

06 / Mali Şartlar

Ödeme Koşulları ve Avansların Korunması

Fiyatı, para birimini, vergileri, fatura gerekliliklerini ve vadeleri belirtin. Ödeme kabule veya teslim belgelerine bağlıysa bu koşullar, her iki tarafın da uygulayabileceği kadar açık olmalıdır. Tanımlanmamış bir olaya bağlanan ödeme tarihi, önlenebilir anlaşmazlıklar yaratabilir.

Döviz kuralları, tarafların yerleşiklik durumuna, sözleşme türüne ve uygulanabilir istisnalara bağlıdır. Mal satışına ilişkin kuralların hizmet veya taşınmaz işlemlerine de uygulanacağı varsayılmamalıdır. Yabancı bir ortağın bulunması, her işlemi kendiliğinden uluslararası işlem haline getirmez.

İade taahhüdü, ancak hukuken yerine getirilmesi sağlanabildiği ölçüde yararlıdır. Önerilen teminatı, teminatı vereni, sona erme tarihini ve talepte bulunma koşullarını değerlendirin. İlgili teslim tarihinden önce sona eren bir teminat, alıcıyı beklediği korumadan yoksun bırakabilir.

Yalnızca tanımadığınız bir e-postada istendiği için ödeme talimatlarını asla değiştirmeyin. Sözleşme metni bağımsız doğrulamayı desteklemelidir. Bankacılıkla ilgili konular Banka Hesabı Açılışı hizmeti kapsamında da değerlendirilebilir; ancak hesabın açık olması, her transferin kabul edileceğini garanti etmez.

07 / Satış İlişkileri

Dağıtım, Acentelik ve Münhasır Düzenlemeler

Distribütör genellikle kendi hesabına mal alıp yeniden satar. Acente ise başka bir işletme adına işlemleri müzakere edebilir veya sözleşme kurabilir. Yetki, komisyon ve ilişkinin sona ermesinin sonuçları değerlendirilirken de kullanılan addan çok gerçek ilişkinin niteliği önemlidir.

Bölgeyi, müşteri gruplarını, satış kanallarını ve varsa münhasırlığı tanımlayın. Hedeflerin kesin satın alma taahhütleri mi yoksa performans hedefleri mi olduğunu ve bunlara ulaşılamazsa ne olacağını belirtin. Ürün onayları, pazarlama beyanları, garanti işlemleri ve geri çağırmalar için sorumluluklar belirlenmelidir.

Yeniden satış fiyatlandırması ve satış kısıtlamaları rekabet hukuku açısından incelenmelidir. Tedarikçi, yeniden satıcının asgari fiyatını belirleyebileceğini varsaymamalıdır. Tavsiye edilen bir fiyat bile baskı veya teşviklerle uygulamada zorunlu hale gelirse sorun yaratabilir. Bölge, çevrim içi satış ve rekabet etmeme kısıtlamaları da ilişkinin koşulları içinde incelenmelidir.

Fesih sonrasında satılmamış stokları, bekleyen siparişleri, müşteri bilgilerini ve markanın kullanımını planlayın. İlişkiye ve hukuki koşullara bağlı olarak müşteri çevresiyle bağlantılı bir denkleştirme istemi gündeme gelebilir. Hiçbir durumda tazminat doğmayacağını belirten bir cümle, konuyu tek başına çözmez.

08 / Riskin Paylaşımı

Sorumluluk Sınırları, Ceza Koşulları ve Sigorta

Sorumluluk üst sınırı, tazminat için öngörülen bir sınırdır. Her talep için mi, yıllık olarak mı, yoksa sözleşmenin tamamına mı uygulandığını ve bağlantılı taleplerin birlikte değerlendirilip değerlendirilmediğini kontrol edin. Bir aylık ücrete dayanan düşük bir üst sınır, kritik bir hizmetin aksamasından doğan zararı karşılamayabilir.

Türk hukuku, sorumluluğun kaldırılmasına sınırlamalar getirir. Örneğin Borçlar Kanunu'nun 115. maddesine göre, ağır kusurdan doğan sorumluluğu önceden kaldıran bir anlaşma geçersizdir. Belirli sorumsuzluk hükümlerinin ve sorumluluk üst sınırlarının geçerliliği incelenmelidir; tüm zararların kapsam dışında olduğunu yazmak, bu sonucu hukuken geçerli hale getirmez.

Ceza koşulu, belirli bir ihlal için kararlaştırılan sonuçtur. Hangi durumda uygulanacağını, nasıl hesaplanacağını ve diğer hukuki yollarla ilişkisini tanımlayın. Özellikle ticari ilişkilerde, mahkemenin yüksek bir ceza koşulunu her zaman indireceğini varsaymayın. Sigorta da riskler, kapsam dışı haller ve gerçek poliçe limitleri açısından kontrol edilmelidir.

Ayıp veya gecikme durumunda inceleme kayıtlarını ve yazışmaları gecikmeden koruyun. Farklı sözleşme türleri ve hukuki rejimler kısa bildirim süreleri içerebilir. Geniş kapsamlı bir garanti hükmü, bilinen bir sorunun bildirilmesini erteleme izni olarak yorumlanmamalıdır.

09 / Korunan Bilgiler

Gizlilik, Fikrî Mülkiyet ve Kişisel Veriler

Bir gizlilik sözleşmesi; korunan bilgileri, izin verilen kullanımları, bilgilerin paylaşılabileceği kişileri ve görüşmeler bittikten sonra devam eden yükümlülükleri belirlemelidir. Kanunen zorunlu açıklamaların nasıl yapılacağını da belirtmelidir. Tüm bilgileri gizli olarak nitelemek, hak sahipliği veya veri koruma meselelerini çözmez.

Yazılım, tasarım, pazarlama materyalleri ve diğer çıktılar için müşterinin neleri kullanabileceğini, değiştirebileceğini veya paylaşabileceğini belirtin. Önceden mevcut materyalleri, proje için oluşturulan çalışmalardan ayırın. Bir faturanın ödenmesinin tüm fikrî mülkiyet haklarını devrettiği varsayılmamalıdır; devri veya kullanımı amaçlanan haklar ve şekil şartları incelenmelidir.

Kişisel veriler söz konusuysa bunların kullanımına kimin karar verdiğini, kimin işlediğini ve nerede saklanacağını veya nereden erişileceğini belirleyin. Yurt dışından erişim, gizlilik endişelerinin yanı sıra veri aktarımı meselelerini de doğurabilir. Genel bir gizlilik hükmü, hukuka uygun bir veri aktarım düzenlemesinin yerini tutmaz.

Türkiye'nin sınır ötesi veri aktarımı düzenlemelerinde standart sözleşmeler, ilgili koşullar sağlandığında kullanılabilecek güvencelerden biridir. Bu yol kullanıldığında, imzalanan standart sözleşme beş iş günü içinde yetkili kuruma bildirilmelidir. Doğru form, eksiksiz bilgiler, imzalar ve bildirim sorumluluğu önceden planlanmalıdır. Yalnızca yurt dışından alınmış bir şablon kullanmak, mevzuata uyumu sağlamaz.

10 / Sözleşme Kayıtları

Dil, Genel İşlem Koşulları ve Elektronik İmza

Hangi dil sürümlerinin hazırlanacağını ve aralarındaki farklılıkların nasıl çözüleceğini kararlaştırın. Türkçe kullanma gereklilikleri taraflara ve işleme bağlıdır. Bu inceleme yapılmadan, yalnızca İngilizce düzenlenmiş bir sözleşmenin geçerli veya geçersiz olduğu varsayılmamalıdır. Çeviri, yükümlülüklerin hukuki değerlendirmesi değildir.

İki dilli sözleşmelerde ödeme yükümlülüklerini, süreleri, sorumluluk ve fesih şartlarını dikkatle karşılaştırın. Bir dil sürümünü esas alan hüküm, emredici bir kuralı bertaraf edemez. Ekler, teknik çizelgeler ve sonraki değişiklikler, kararlaştırılan belge düzenine uygun olmalıdır.

Genel işlem koşulları da dikkat gerektirir. Borçlar Kanunu uyarınca önceden hazırlanmış hükümler; sözleşmeye dahil olma, yorum ve haksız içerik denetimine tabi olabilir. Her maddenin müzakere edildiğini belirten bir ifade, tek başına bu denetimleri ortadan kaldırmaz. Değişebilen bir internet bağlantısına dayanmak yerine, anlaşmadan önce uygulanacak şartların erişilebilir olmasını sağlayın.

Güvenli elektronik imzanın belirli bir hukuki statüsü vardır. Metne yapıştırılmış bir imza görseli, sıradan bir e-posta veya ticari bir platform üzerinden oluşturulan imza, kendiliğinden güvenli elektronik imzaya eşdeğer değildir. Uzaktan imzayı seçmeden önce yöntemi, şekil şartlarını ve uygulanabilir istisnaları kontrol edin. Son imzalı sürümü ve imzalama sürecine ilişkin delilleri saklayın.

11 / Beklenmeyen Olaylar

Değişiklikler, Mücbir Sebep ve Artan Maliyetler

Mücbir sebep hükmü, bir tarafın kontrolü dışındaki olayları düzenler. Etkilenen yükümlülükleri, bildirimi, delilleri, zararı sınırlamak için atılacak adımları ve uzun süreli kesintinin sonuçlarını ele almalıdır. Bir olayın adını belirtmek, tek başına o olayın ifayı engellediğini göstermez.

Gecikme, imkânsızlık ve aşırı ifa güçlüğü farklı meselelerdir. Borçlar Kanunu'nun 138. maddesi, gerekli koşulları taşıyan istisnai durumlarda uyarlama talep etme yolu sağlar. Maliyet artışı veya döviz kurundaki değişiklik, bir tarafa kendiliğinden fiyatı değiştirme ya da işi durdurma hakkı vermez.

Uzun vadeli sözleşmelerde, üzerinde anlaşılmış bir fiyat gözden geçirme mekanizmasını ve uyarlamalar için nesnel dayanakları değerlendirin. Taraflar anlaşamazsa ne olacağını belirtin. Müzakere yükümlülüğü, görüşmeler sürerken temel hizmetlerin durumunu belirsiz bırakmamalıdır.

Onaylanan değişiklikleri, sürüm takibi yapılan bir sözleşme metnine kaydedin. Peş peşe verilen gayriresmî tavizler, hangi yükümlülüklerin hâlâ geçerli olduğu ve önceki bir talepten vazgeçilip vazgeçilmediği konusunda belirsizlik yaratabilir.

12 / İlişkinin Sona Ermesi

Temerrüt İhtarları, Fesih ve Devir

Bir taraf, uygulanabilir kurallar çerçevesinde bir yükümlülüğünü yerine getirmediğinde temerrüt söz konusu olur. Sözleşme; ihlalleri, bunları gidermek için tanınan süreyi ve başvurulabilecek hukuki yolları belirlemelidir. Bir iş aşamasının zamanında tamamlanmaması her durumda aynı fesih hakkını doğurmaz.

Rutin proje e-postaları ile resmî hukuki bildirimler farklı amaçlara hizmet eder. Talep veya fesih bildirimi gönderilmeden önce tacirler arasındaki bildirim gereklilikleri ve kararlaştırılmış iletim usulleri dikkate alınmalıdır. Muhatabı, yöntemi, metni ve teslim alındığını gösteren delili doğrulayın; satış sorumlusunu e-postaya eklemek yeterli olmayabilir.

Feshin uygulamadaki sonuçlarını planlayın: son faturalar, avansların iadesi, stok, araç ve gereçler, şifreler, müşteri siparişleri ve bilgilerin iadesi. Temel hizmetlerde devir desteği, tazminat kadar önemli olabilir. Otomatik yenileme tarihleri ve bildirim süreleri işletmenin takvimine kaydedilmelidir.

İfa zaten aksamışsa ne söyleyeceğinize karar vermeden önce imzalı şartları ve yazışmaları inceleyin. Yeni bir taslak, gerekli mutabakat olmadan mevcut sözleşmeyi değiştiremez. Tedarikçinin teslimat yapmamasına ilişkin rehber malların ulaşmadığı durumlarda delilleri ve başvurulabilecek yolları ele alır.

13 / Hakların Takibi

Uygulanacak Hukuk, Mahkemeler ve Tahkim

Uygulanacak hukuk, sözleşmeye uygulanacak kuralları belirler. Yetki, uyuşmazlığa bakabilecek mahkemeyi belirler. Tahkim ise bir anlaşmaya dayanan ayrı bir uyuşmazlık çözüm sürecidir. Bu tercihler birbiriyle çelişmemeli, uyumlu olmalıdır.

Sözleşmenin değerini, olası delilleri ve para ya da mal varlığına nerede ulaşılabileceğini değerlendirin. Mal varlığı Türkiye'de bulunan bir işletmeye karşı düşük tutarlı bir alacak için, bilinen bir yabancı yargı mercii en uygun seçenek olmayabilir. Hiçbir uyuşmazlık hükmü, tahsilatın başarıyla sonuçlanacağını garanti etmez.

Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi uyarınca, belirli ticari para alacakları için dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir. Somut talep ve uygulanabilir istisnalar değerlendirilmelidir. Bu, tarafların anlaşmak zorunda olduğu veya her uyuşmazlıkta aynı usulün izleneceği anlamına gelmez.

Sunduğumuz Alacak Tahsili hizmeti tahsilat çalışmalarını kapsar. Mal varlığının elden çıkarılması riski varsa ihtiyati haciz rehberi acil korumanın neden ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini açıklar.

14 / Dosyanın Hazırlanması

Sözleşme İncelemesi İçin Gerekli Belgeler

İnceleme, sözleşmenin tamamını ve onu açıklayan kayıtları kapsamalıdır. Eksik ekler veya fiyatı değiştiren sonraki bir e-posta değerlendirmeyi değiştirebilir. Güncel sürümü ve daha önce herhangi bir taahhütte bulunulup bulunulmadığını belirleyin.

İlk başvuruda, sonraki adımı belirlemek için genellikle kısa bir açıklama yeterlidir. Hassas taslaklar, kimlik kayıtları ve kurum içi fiyat bilgileri, üzerinde anlaşılan bir kanal üzerinden istenebilir. Asılları koruyun ve tarafların davranışlarını açıklayabilecek yazışmaları silmeyin.

15 / Birlikte Çalışma

İnceleme Süreci ve Avukatlık Ücretleri

İncelemenin ayrıntı düzeyi sözleşmeye, değere, son tarihe ve müzakere aşamasına bağlıdır. Öncelikli konulara yönelik kısa bir inceleme ile birden fazla müzakere turu boyunca destek verilmesi farklı işlerdir.

1. Kapsamı Teyit Edin

   Müvekkili, ticari amacı, belgeleri, son tarihi ve hukuki soruları belirleyin.

2. Dosyayı İnceleyin

   Taslağı, ekleri, yetki kayıtlarını ve ilgili yazışmaları karşılaştırın.

3. Riskleri Açıklayın

   Öncelikli değerlendirmeleri, değişiklik önerilerini ve ticari karar gerektiren konuları sunun.

4. Değişiklikleri Müzakere Edin

   Kararlaştırılan talimatlar ve kapsam içinde metni ve alternatifleri görüşün.

5. Son Metni Kontrol Edin

   Üzerinde anlaşılan sürümü, ekleri, imza yöntemini ve gelecekteki önemli tarihleri inceleyin.

Ücret düzenlemesinde kapsanan belgeler, diller, beklenen revizyonlar ve toplantı ya da müzakerelerin dahil olup olmadığı belirtilmelidir. Çeviri, noter işlemleri, uzman görüşleri ve sonraki uyuşmazlıklar ayrı tutulabilir. Bir taslak gönderilmiş olması, acil bir son tarihin kabul edildiği anlamına gelmez; bu tarih açıkça kabul edilmelidir.

Son hukuki görüş, hukuki zorunluluklarla müzakere edilebilir ticari tercihleri birbirinden ayırmalıdır. Devam eden bir risk varsa müvekkil ilerlemeye karar vermeden önce bunu anlamalıdır. İmza desteği; sürekli izlemeyi, yenilemeleri veya gelecekteki bir uyuşmazlıkta temsili kendiliğinden kapsamaz.

16 / Sorular

Ticari Sözleşmeler Hakkında Sık Sorulan Sorular