Türkiye'de Boşanma
Yabancılar İçin

01 / Uluslararası Aile Hukuku Konuları

Yabancı Eşler İçin Türkiye'de Boşanma

Türk mahkemelerinin davaya bakmaya yetkili olduğu durumlarda yabancı bir kişi Türkiye'de boşanma davası açabilir veya açılan davada kendini savunabilir. Evlenmenin gerçekleştiği yer tek başına bu konuyu belirlemez. Vatandaşlık, aile konutu, mevcut ikamet yeri ve yurt dışındaki davalar birlikte değerlendirilmelidir.

Legal Istanbul; anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, çocuklara ilişkin düzenlemeler, mali talepler ve kararın başka bir ülkede kullanılması için gerekli adımlar konusunda danışmanlık verir. Ayrıca, bir eşin ilerideki haklarını etkileyebilecek koşulları kabul etmesinden önce mevcut mahkeme evrakını ve protokolleri inceleriz.

Üç konu ayrı tutulmalıdır: Davaya hangi mahkemenin bakabileceği, hangi ülke hukukunun uygulanacağı ve sonucun nerede hüküm doğurması gerektiği. Türk mahkemesinin yabancı hukuku uygulaması gerekebilir. Türkiye'deki boşanma için yurt dışında ek bir işlem de gerekebilir.

Aşağıdaki bölümler, Türk hukukundaki temel kuralları ve uluslararası bir davada gereken kontrolleri açıklar. Bunlar aile koşullarının, belgelerin ve sürelerin incelenmesinin yerine geçmez. Evrak zaten tebliğ edilmişse önce tebligat tarihi ve yöntemi kontrol edilmelidir.

02 / Temsilin Kapsamı

Boşanma Sürecinde Nasıl Yardımcı Oluyoruz?

İlk değerlendirmede taraflar, ilgili ülkeler ve güvenlik, çocuklar veya paraya erişimle ilgili acil sorunlar belirlenir. Ardından hizmet anlaşmasında hangi süreçleri ve bağlantılı talepleri üstleneceğimiz açıklanır.

Büromuzun kimi temsil ettiğini açıklığa kavuştururuz. Eşlerin anlaşması, menfaatlerinin farklı olduğu konularda bağımsız danışmanlık ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bir eşin görevlendirdiği avukat, diğer eşin bağımsız danışmanı değildir.

Kanun yolları, malvarlığı davaları, icra ve başka bir ülkedeki çalışmalar için ayrıca görevlendirme gerekebilir. Davayı mahkeme karara bağlar; protokol taslağı da avukatla temsil de belirli bir sonucu garanti etmez.

03 / Mahkemenin Yetkisi

Davaya Hangi Türk Mahkemesi Bakabilir?

Mahkemenin yetkisi, bir davayı hukuken inceleyip karara bağlayabilmesini ifade eder. 5718 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, kural olarak davanın nerede açılabileceğine ilişkin iç hukuk kurallarına göre belirlenir. Boşanma davalarına aile mahkemeleri veya gerektiğinde bu sıfatla görev yapan mahkeme bakar.

Medeni Kanun'un 168. maddesi, eşlerden birinin yerleşim yerini veya davadan önce son defa en az altı aydan beri birlikte yaşadıkları yeri esas alır. Yerleşim yeri, yerleşik bir yaşamla bağlantılı hukuki bir kavramdır; otel rezervasyonu, kısa ziyaret veya taşınmaz satın almak tek başına yerleşim yeri oluşturmaz.

Her eşin nerelerde yaşadığını tarihleri ve destekleyici belgeleriyle açıkça belirtin. İş, konut, aile yaşamı ve resmî kayıtlar durumu açıklamaya yardımcı olabilir. Tek bir belge her durumda kesin sonuç doğuran kanıt olarak görülmemelidir.

41. madde, yurt dışındaki Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları için ayrı ve koşullara bağlı bir yol içerir. Bu, her yabancı çifte İstanbul'u seçme hakkı vermez. Paralel davalar ve tanıma konuları sonraki uygun adımı etkileyebileceğinden, yurt dışında mevcut dava veya karar da açıklanmalıdır.

04 / Birden Fazla Hukuk Sistemi

Her Konuya Türk Hukuku mu Uygulanır?

Hayır. 5718 sayılı Kanun'un 14. maddesi boşanmada kural olarak öncelikle eşlerin ortak millî hukukunu esas alır. Vatandaşlıkları farklıysa ortak mutad mesken hukukuna, yani yaşamlarının olağan olarak sürdüğü ülkenin hukukuna başvurulur. Böyle bir ortak mutad mesken yoksa Türk hukuku uygulanır. Çifte vatandaşlık ve uluslararası anlaşmalar için ek inceleme gerekir.

Eşinizin Türk vatandaşı olmasının her talebe Türk hukukunun uygulanmasını sağladığını varsaymayın. Mahkeme yabancı hukuk hakkında güvenilir bilgiye ihtiyaç duyabilir. Yabancı bir kanunun yalnızca çevirisi, somut olayda nasıl uygulanacağını açıklamaya yetmeyebilir.

05 / Eşlerin Anlaşması

Anlaşmalı Boşanmanın Koşulları

Boşanmaya Türk hukuku uygulanıyorsa 166(3). madde, evliliğin en az bir yıl sürmesinden sonra anlaşmalı boşanma yolunu öngörür. Eşler birlikte başvurur veya biri diğerinin davasını kabul eder. Tarafların imzaladığı özel bir anlaşma tek başına evliliği sona erdirmez.

Hâkimin her iki eşi bizzat dinlemesi, iradelerini özgürce açıkladıklarına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocuklara ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir. Vekâletname, bizzat dinlenme şartının yerine geçmez. Uzaktan katılımın kabul edileceğini varsayarak seyahat rezervasyonu yapmayın.

Mahkeme, eşlerin veya çocukların menfaatlerini korumak için değişiklik isteyebilir. Anlaşmalı sürecin devam edebilmesi için bu değişikliklerin de kabul edilmesi gerekir. Eşlerden biri anlaşmadan vazgeçerse veya önemli koşullardaki uyuşmazlık sürerse izlenecek usul yeniden değerlendirilmelidir.

Bir yıllık evlilik şartı, ilk yıl içinde boşanma talep etmeyi genel olarak yasaklamaz. Uygun hukuki sebepler varsa çekişmeli dava açılabilir. Ayrıca uygulanacak hukuk belirlenmeden bu şart her yabancı çift için geçerli genel bir kural olarak sunulmamalıdır.

06 / Çekişmeli Talepler

Boşanma Sebepleri ve Destekleyici Deliller

Çekişmeli dava; boşanmanın kendisini, evlilik birliğinin bozulmasındaki sorumluluğu, mali konuları, çocukları veya bunlardan birkaçını kapsayabilir. Türk hukukunda evlilik birliğinin temelinden sarsılması ile özel boşanma sebeplerinin koşulları farklıdır. Bazı sebepler için özel süreler de vardır. Dilekçe, olası her iddiayı sıralamak yerine olaylara ve delillere uygun olmalıdır.

Önemli olayları tarihleriyle yazın ve her belge veya tanığın neyi kanıtlayabileceğini belirleyin. Hukuka uygun olarak elinizde bulunan mesaj ve kayıtların asıllarını saklayın. Hukuki yetkiniz olmadan başkasının hesabına girmeyin, izleme yazılımı yüklemeyin veya özel kayıtları elde etmeyin. Hukuka aykırı toplanan materyal hem delil sorunları hem de ayrı hukuki riskler doğurabilir.

166(4). madde farklı bir durumu düzenler: Önceki boşanma davası reddedilmiş, bu karar kesinleşmiş, kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmiş ve ortak evlilik hayatı yeniden kurulamamıştır. Bu durumda eşlerden biri bu hükme dayanarak boşanma talep edebilir. Yalnızca bir yıl ayrı yaşamak yeterli değildir.

Bu bir yıllık süre, anlaşmalı boşanmadaki bir yıllık evlilik şartından farklıdır. Anayasa Mahkemesinin 2026/39 sayılı kararı, itiraz konusu sürenin geçerliliğini korumuştur. Üç yıldan söz eden eski rehberler, güncel kural ve somut olay kontrol edilmeden kullanılmamalıdır.

07 / Yazılı Düzenlemeler

Açık Bir Boşanma Protokolü Hazırlamak

Protokol, her kişinin neyi, ne zaman ve nasıl yapacağını belirtmelidir. “Tüm konularda anlaşılmıştır” gibi genel ifadeler; malvarlığı, ödemeler veya gelecekteki talepler konusunda önemli farklılıkları gizleyebilir. Ayrı bir malvarlığı anlaşması varsa onu da dâhil ederek belgenin tamamını imzadan önce inceleyin.

Mal rejimine ilişkin her talebin boşanma davası içinde karara bağlanması gerekmez. Bu talepleri saklı tutma kararı dikkatle yazılmalıdır; sessiz kalmak bunun güvenilir bir alternatifi değildir. Eşler arasındaki anlaşma, taraflardan herhangi birini kredi verenle yaptığı sözleşmeden de kendiliğinden kurtarmaz.

08 / Dosyanın Hazırlanması

Belgeler ve Boşanma Vekâletnamesi

Belge listesi uyuşmazlığa bağlıdır. Kararların ve tebligat kayıtlarının tüm sayfalarını içeren eksiksiz kopyalarla başlayın. Eksik asılları erken belirleyin; ancak dosyayı kusursuz hâle getirmeye çalışırken süreler hakkında danışmanlık almayı geciktirmeyin.

Ticari işler için verilmiş genel vekâletname yetersiz olabilir. Yurt dışında imzalanacak belge için randevudan önce metni, imza işlemini yapacak yetkili makamı, tasdiki ve Türkçe çeviriyi doğrulayın. Türk konsolosluk belgesi ile yabancı noter belgesi farklı usullere tabi olabilir.

Yabancı resmî kayıtlar, uygulanacak antlaşmalara bağlı olarak apostil veya başka bir tasdik yolu gerektirebilir. Tasdik ve çeviri, hatalı evlilik kaydını düzeltmez veya kesinleşmemiş kararı kesinleştirmez. Belgeleri değiştirmek yerine tutarsızlıkları açıklayın.

09 / Uluslararası Usul

Temsil ve Yurt Dışındaki Eşe Tebligat

Avukat, geçerli bir vekâletnameyle birçok usul işlemini yürütebilir. Bu, şahsen katılımın hiçbir zaman gerekmeyeceği anlamına gelmez. 166(3). madde kapsamındaki anlaşmalı boşanma, delil konuları ve mahkemenin verdiği talimatlar ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Tebligat, mahkeme evrakının resmî usulle iletilmesidir. Eş yurt dışındaysa doğru yol ülkeye, adrese, uygulanacak antlaşmaya ve belge gerekliliklerine bağlıdır. Dilekçeyi bir mesajlaşma uygulamasıyla göndermek kendiliğinden geçerli tebligat sayılmaz. Eksik adres ciddi gecikmeye yol açabilir.

Elektronik bildirimler dâhil tüm tebligat belgelerini ve zarfları avukata verin. Cevap ve kanun yoluna başvuru süreleri, yalnızca bir arkadaşınızın davayı size açıkladığı günden değil, ilgili usul işleminden itibaren hesaplanmalıdır. Çeviri talebi süreyi kendiliğinden durdurmaz.

Yurt dışındaki müvekkiller için çalışma planında uzaktan incelenebilecek belgeler, asıl belge gerektiren işlemler ve muhtemel şahsen katılım ihtiyaçları belirlenmelidir. Yerel danışmanlık veya kararın sonraki kullanımı için yabancı bir avukat gerekebilir. Türkiye'de temsil yetkisi, tek başına başka bir ülkede avukatlık yapma yetkisi vermez.

10 / Bakım ve Kişisel İlişki

Çocuklar, Ebeveynlik Düzenlemeleri ve Taşınma

Çocuklara ilişkin düzenlemeler, yalnızca ebeveynin vatandaşlığı veya cinsiyetine göre değil, çocuğun üstün yararı ve ilgili hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilir. Mahkeme günlük bakım, eğitim, sağlık, yaşam koşulları ve çocuğun her bir ebeveynle ilişkisi hakkında bilgiye ihtiyaç duyabilir.

Mevcut düzeni ve önerilen değişiklikleri uygulamadaki karşılıklarıyla açıklayın. Kişisel ilişki planı okul günlerini, seyahat mesafesini, tatilleri ve çocuğun güvenli biçimde teslim edilmesini dikkate almalıdır. Nafaka ödemeleri ve kişisel ilişki ayrı yükümlülüklerdir; ödeme uyuşmazlığı tek başına görüşmeyi durdurmayı haklı kılmaz.

Boşanma davası açmanın veya çocuğun pasaportunu elinde bulundurmanın, çocuğu yurt dışına yerleştirme izni verdiğini varsaymayın. Seyahat veya ikamet değişikliğinden önce mevcut velayet hakları, rıza, mahkeme kararları ve uluslararası kurallar kontrol edilmelidir.

1980 Lahey Sözleşmesi, ülkeler arasında uygulanması hâlinde, on altı yaşından küçük bir çocuğun hukuka aykırı götürülmesi veya alıkonulması sonrasında iade usulü sağlayabilir. İade davası, velayet hakkında nihai karar değildir. Boşanmadan ayrı acil adımlar gerektirebilir; antlaşmanın kapsamı ve istisnalar somut duruma göre incelenmelidir.

Yurt dışında verilmiş ebeveynliğe ilişkin kararları veya çocuk koruma süreçlerini avukata baştan bildirin. Türkiye'deki boşanma stratejisi, başka ülkelerde doğmuş yükümlülükleri göz ardı etmemelidir.

11 / Acil İhtiyaçlar

Geçici Nafaka, Barınma ve Koruma

Nihai boşanma kararı zaman alabilir. 169. madde, dava sürerken barınma, geçim giderleri, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması için gerekli geçici tedbirlere imkân verir. Taleplerde acil ihtiyaç ve mevcut bilgiler açıklanmalıdır.

Aile içi şiddet veya tehditler, boşanma talebinden ayrı olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirlerini de gerektirebilir. Koruma, boşanma dosyasının tamamlanmasına kadar ertelenmemelidir. Resmî rehber, risk altındaki kişi için koruyucu tedbirler ile şiddetin devamını engellemeye yönelik önleyici tedbirleri ayırır.

Acil tehlike varsa hukuk bürosunun yanıtını beklemek yerine acil yardım birimleriyle veya polisle iletişime geçin. Hukuki iletişim için olağan aramaların veya mesajların güvenli olup olmadığını belirtin ve uygun bir iletişim yöntemi üzerinde anlaşın.

Mevcut kararların kopyalarını saklayın ve ihlalleri uygun kanallardan bildirin. Aileye ilişkin geçici düzenleme, koruma kararı ve suç duyurusu farklı amaçlara hizmet eder; hiçbirinin diğerlerinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır.

12 / Mali Sonuçlar

Yoksulluk Nafakası, İştirak Nafakası ve Tazminat

Farklı ödemeler farklı hukuki ihtiyaçları karşılar. Aşağıdaki ayrımlar Türk hukukundaki çerçeveyi açıklar; yabancılık unsuru taşıyan bir davada uygulanacak hukuk ve uluslararası anlaşmalar yine de incelenmelidir.

175. maddeye göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş, kusuru diğer eşten daha ağır değilse, diğer eşin mali gücü ölçüsünde nafaka talep edebilir. Bu yükümlülüğün doğması için ödeme yapacak eşin kusurlu olması gerekmez.

Her aile için güvenilir, standart bir oran veya sabit tutar yoktur. Destekleyici belgelerle gerçekçi bir aylık bütçe hazırlayın. Tazminat, boşanmaya razı olmamanın kendiliğinden doğan cezası değildir; nafaka da evlilik mallarından alınacak payla karıştırılmamalıdır.

13 / Ayrı Malvarlığı Konuları

Mal Paylaşımı ve Devam Eden Borçlar

Boşanma kararı her malı kendiliğinden paylaştırmaz. Malvarlığı talepleri ayrı dava, değerleme ve malın nasıl finanse edildiğine ilişkin delil gerektirebilir. Uygulanacak mal rejimi, evlilik tarihi, varsa geçerli sözleşme ve ilgili ülkeler önemlidir.

Her eşin, diğerinin adına kayıtlı her şeyin yarısını alacağını varsaymak güvenilir değildir. Kişisel mallar, miras, bağışlar, katkılar, borçlar ve evlilik sırasında edinilen mallar farklı sorunlar doğurabilir. Aynı şekilde, tapudaki isim de eşler arasındaki her mali talebi her zaman sonuçlandırmaz.

Satın alma tarihleri, finansman kayıtları, kredi ayrıntıları ve yaklaşık değerleri içeren bir varlık ve borç listesi hazırlayın. İşletme ve şirket paylarıyla yurt dışındaki varlıkları da ekleyin. Bir talebi boşa çıkarmak için mal gizlemeyin veya devretmeyin; malların elden çıkarılmasına ilişkin gerçek bir risk varsa hukuka uygun koruyucu tedbirler hakkında danışmanlık alın.

5718 sayılı Kanun'un 15. maddesi evlilik mallarını ayrı kurallara bağlar. Arazi ve binalar bakımından mal paylaşımını, taşınmazın bulunduğu ülkenin hukukuna tabi tutar. Yabancı ülkedeki taşınmazlar, hesaplar veya şirketler için o ülkede danışmanlık ve kararın uygulanmasına yönelik işlemler gerekebilir.

Hazırladığımız mal paylaşımı rehberi bu konuları daha ayrıntılı ele alır. Her talep, süre ve protokol ifadesi ayrıca kontrol edilmelidir.

14 / Karardan Sonra

Kesinleşmiş Kararlar, Yabancı Kayıtlar ve İkamet

Duruşma sonucu her zaman davanın kesin olarak sona erdiği anlamına gelmez. Yazılı kararı alın, tebligat ve kanun yolu adımlarını kontrol edin ve boşanmanın ne zaman kesinleştiğini doğrulayın. Yurt dışında kullanılacak belgeler için kesinleşme belgesi, tasdik, çeviri ve belgeyi alacak ülkede bir işlem gerekebilir.

Boşanmaya zaten yurt dışında karar verilmişse Türkiye'de yeni bir boşanma davası açmak yanlış yol olabilir. Koşulları karşılayan yabancı kararlar için idari tescil mümkündür; diğer durumlarda mahkeme yoluyla tanıma gerekebilir. Medeni durumun tescili, mali konulara veya çocuklara ilişkin her hükmün kendiliğinden uygulanmasını sağlamaz.

Aile ikamet izni de ayrıca ele alınmalıdır. Göç İdaresi rehberi, bir Türk vatandaşının en az üç yıl aile ikamet izniyle yaşamış yabancı eşi için boşanma sonrasında kısa dönem ikamet iznine geçiş imkânı öngörür. İlgili mahkemenin aile içi şiddeti tespit etmesi hâlinde üç yıl şartı aranmaz.

Bu, kendiliğinden kalış izni sağlamaz. Mevcut izninizi, süreleri ve başvurabileceğiniz diğer gerekçeleri değerlendirmek için ikamet izni hizmeti kapsamında danışmanlık alın. Üç yıllık evlilik ile gerekli koşulları karşılayan aile ikamet izniyle üç yıl yaşamak aynı değildir.

15 / Çalışmanın Planlanması

Davanın Aşamaları, Süre ve Hukuki Masraflar

1. İlk Değerlendirme

   İkameti, vatandaşlığı, mevcut evrakı ve acil ihtiyaçları inceleyin.

2. Dava Hazırlığı

   Yetkiyi, belgeleri, talepleri ve varsa protokol koşullarını doğrulayın.

3. Dava Açılması ve Tebligat

   Davayı açın veya cevap verin ve gerekli tebligat işlemlerini düzenleyin.

4. Mahkeme İncelemesi

   Duruşmaları, delilleri, geçici tedbirleri ve uyuşmazlık konusu koşulları ele alın.

5. Karar ve Sonraki İşlemler

   Kanun yollarını, kesinleşmeyi, kayıtları ve ayrıca kararlaştırılan icra işlemlerini inceleyin.

Anlaşmalı davada daha az çekişmeli işlem olabilir; ancak dosya değerlendirilmeden güvenilir bir tamamlanma tarihi verilemez. Mahkemenin iş yükü, yurt dışı tebligat, deliller, bilirkişi raporları ve kanun yolları süreyi etkileyebilir. Tek duruşma, kesinleşmiş ve kullanılabilir bir kararla aynı şey değildir.

Avukatlık ücreti; mahkeme harç ve giderlerinden, çeviri, noter işlemleri, yurt dışı tebligat, bilirkişi ve seyahat masraflarından ayrıdır. Ücret sözleşmesi, kapsanan işi, ödeme koşullarını ve ek süreçlerin nasıl ele alınacağını belirtmelidir. Mahkemenin hükmettiği yargılama giderleri, taraflar arasındaki ücret sözleşmesiyle aynı olmayabilir.

İlk görüşmede kısa bir olay kronolojisi ve hakkında danışmanlık istediğiniz sonuçların listesini sunun. Acil barınma veya mali güçlükleri belirtin. Böylece her konu sınırsız tek bir görevlendirmenin parçası sayılmadan çalışmanın öncelikleri belirlenebilir.

16 / Boşanma Hakkında Sorular

Türkiye'de Boşanma Hakkında Sık Sorulan Sorular