Türkiye'de Miras Hukuku
Uluslararası Aileler İçin

01 / Miras ve Aile Malvarlığı

Yabancı Mirasçılar İçin Türkiye'de Miras

Miras, kişisel eşyaların yanı sıra konut, banka hesapları, işletme payları ve borçlar içerebilir. Hukuki çalışma, mirasçıların, malvarlığının ve uygulanacak kuralların belirlenmesiyle başlar. Mirasçılık belgesinin alınması ile bir malın intikalinin tamamlanması ayrı adımlardır.

Legal Istanbul, Türkiye'deki terekeler, yabancı mirasçılar, vasiyetnameler ve aile üyeleri arasındaki uyuşmazlıklar hakkında danışmanlık verir. Mevcut kayıtları inceleyebilir, kararlaştırılan başvuruları hazırlayabilir ve müvekkilleri ilgili mahkeme ve kurumlar önünde temsil edebiliriz. Yurt dışındaki aileler için çalışma, başka ülkelerden gelen belgelerin ve Türkiye'de işlem yapmak için gereken yetkinin değerlendirilmesini de kapsar.

Temel çerçeveyi Türk Medeni Kanunu, milletlerarası özel hukuka ilişkin 5718 sayılı Kanun ve veraset vergisi kuralları oluşturur. Tereke, vefat eden kişinin geride bıraktığı mallar, haklar ve borçlardır. Uluslararası bir terekenin farklı bölümlerine farklı hukuklar uygulanabilir.

Banka, tapu ve vergi işlemlerindeki tüm gereklilikleri karşılayan tek bir belge yoktur. Planda hak sahipliğinin kanıtlanması, malların korunması, vergi yükümlülükleri ve mirasçılar arasında paylaşma ayrı ele alınmalıdır.

Yabancı mirasçıların taşınmaz, banka hesabı ve vergi işlemlerinin ayrıntıları için Türkiye'de yabancıların mirası rehberimizi inceleyebilirsiniz.

02 / Temsilin Kapsamı

Miras Konularında Nasıl Yardımcı Oluyoruz?

Önce aile yapısını, bilinen malları, borçları ve varsa vasiyetnameyi veya önceki işlemleri inceleriz. Mirasın reddi, alacaklılar veya olası mal kaybıyla ilgili acil konular, olağan intikal işlemleri başlamadan önce bildirilmelidir.

Hizmet anlaşması, büromuzun hangi mirasçıyı veya diğer ilgili kişiyi temsil ettiğini belirler. Ailenin ortak bir amacının olması, paylar, malların kullanımı veya önceki ödemeler konusundaki olası menfaat çatışmalarını ortadan kaldırmaz. Menfaatlerin farklılaştığı durumlarda ayrı danışmanlık gerekebilir.

Yabancı ülkelerdeki işlemler, vergi beyannamesi hazırlığı, taşınmaz satışları ve kanun yolu başvuruları her hizmetin kapsamına kendiliğinden girmez. Kararlaştırılan kapsam, her bölümü kimin yürüteceğini ve ne zaman ek onay gerektiğini açıklar.

03 / Uluslararası Terekeler

Türkiye'deki Mallara Hangi Hukuk Uygulanır?

5718 sayılı Kanun'un 20. maddesi, ölen kişinin millî hukukunu esas alır. Türkiye'deki taşınmazlar, yani arazi ve binalar için önemli bir istisna getirir: Bu mallara Türk hukuku uygulanır. Mirasçının vatandaşlığı tek başına mirasa uygulanacak hukuku belirlemez.

Türk vatandaşıyla evlenmek, tek başına yurt dışındaki tüm mallara Türk hukukunun uygulanmasını sağlamaz. Birden fazla vatandaşlık ve aynı ülkedeki farklı hukuk sistemleri de incelenmelidir. Yabancı hukuk uyarınca yapılan pay hesabı, Türkiye'deki taşınmaz intikaline aynen aktarılmamalıdır.

04 / Aile Yapısı

Yasal Mirasçılar ve Sağ Kalan Eş

Türk miras hukukunun uygulandığı durumlarda Medeni Kanun yasal mirasçı zümrelerini belirler. Önce çocuklar ve onların altsoyu, ardından kanuni koşullara göre ana ve baba zümresi ile büyükanne ve büyükbaba zümresi gelir. Sağ kalan eş, ilgili zümreyle birlikte mirasçı olur.

Bu tablo yasal payları gösterir; her tereke için kesin hesap değildir. Geçerli vasiyetname, korunan haklar, borçlar ve mal rejiminden doğan talepler de dikkate alınmalıdır. Aynı hukuki konumdaki çocuklara cinsiyetleri nedeniyle farklı pay verilmez.

Önceki evlilikler, evlat edinilen çocuklar ve mirasbırakandan önce ölen akrabalar dâhil eksiksiz aile kayıtlarını sunun. Aile özetinde bir akrabanın eksik olması hesabı değiştirebilir. Önceki bir yabancı boşanmanın Türkiye'deki etkisinin de ayrıca incelenmesi gerekebilir.

05 / Miras Planlamasının Sınırları

Saklı Paylar ve Sağlararası Bağışlar

Türk hukuku belirli yakın mirasçıları saklı paylarla korur. Bunlar, uygulanacak kurallara bağlı olarak yasal miras paylarının korunan asgari bölümleridir. Vasiyetnamenin veya ilgili koşulları taşıyan sağlararası bağışın bir mirasçının hakkını ne ölçüde azaltabileceğini sınırlar.

506. madde uyarınca altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babadan her birinin saklı payı, kendi yasal miras payının dörtte biridir. Sağ kalan eşin korunan payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye bağlıdır. Kardeşler yasal mirasçı olabilir; ancak mevcut kurala göre saklı payları yoktur.

Saklı pay her zaman terekenin tamamının belirli bir yüzdesi değildir. Örneğin bir çocuğun saklı payı, o çocuğun yasal miras hakkı üzerinden hesaplanır. Terekenin değeri, ilgili borçlar ve hesaba katılması gereken bağışlar sonucu etkiler.

Sınırı aşan bir bağışın veya vasiyetname hükmünün tenkisi talebi, vasiyetnamenin tamamının geçersiz olduğu iddiasından farklıdır. Mirasçılıktan çıkarmanın da belirli hukuki sebepleri vardır. Aile içi anlaşmazlık veya hayal kırıklığı tek başına yeterli görülmemelidir. Bir uzlaşmayı kabul etmeden önce belgeleri ve dava sürelerini inceleyin.

06 / İradenizin Kayıt Altına Alınması

Vasiyetnameler, Yabancı Vasiyetnameler ve Miras Sözleşmeleri

Vasiyetname, aile koşullarını yansıtmalı ve hangi hususları kapsamasının amaçlandığını belirtmelidir. Türkiye'deki taşınmazlara ilişkin planlama, yurt dışında daha önce düzenlenen belgelerle uyum gerektirebilir. Yeni bir vasiyetname, başka bir ülkeyi kapsayan önceki belgeyi istemeden ortadan kaldırmamalıdır.

Türk iç hukuk kurallarına göre resmî vasiyetname, yetkili memur önünde iki tanığın katılımıyla düzenlenir. El yazılı vasiyetnamenin tamamı vasiyet edenin el yazısıyla yazılmalı, yıl, ay ve gün belirtilerek tarihlendirilmeli ve imzalanmalıdır. Daktilo veya bilgisayarla yazılıp imzalanan bir belge, el yazılı vasiyetname şekline uymaz. Sözlü vasiyetname istisnai durumlara özgüdür ve ayrı koşulları vardır.

Yabancı vasiyetnameler ayrıca değerlendirilmelidir. Şekilleri, kişinin hukuki ehliyeti, uygulanacak miras hukuku ve ilgili uluslararası anlaşmalar ayrı konulardır. Yabancı vasiyetname kendiliğinden etkisiz değildir; ancak Türkiye'deki taşınmazlar üzerindeki korunan hakları da kendiliğinden bertaraf etmez.

Bir kişiyi mirasçı atamak ile o kişiye belirli bir mal bırakmak farklı sonuçlar doğurabilir. Miras sözleşmesi de vasiyetnameden farklıdır ve kendine özgü şekil şartlarına tabidir. Ölümden sonra vasiyetnamenin açılması ve tebliği, tek başına geçerliliğine ilişkin tüm uyuşmazlıkları çözmez veya her malın intikalini tamamlamaz.

07 / Hak Sahipliğinin Kanıtı

Mirasçılık Belgesinin Alınması

Mirasçılık belgesi mirasçıları ve paylarını gösterir. Yaygın kullanılan adları şunlardır: veraset ilamı veya mirasçılık belgesi. Ölüm belgesi, tamamlanmış bir paylaşma veya diğer tüm mirasçıları temsil etme yetkisi değildir.

Medeni Kanun'un 598. maddesi, sulh hukuk mahkemesinden veya uygun durumlarda noterden mirasçılık belgesi alınmasını öngörür. Noter yolu sınırlıdır. Noterlik Kanunu'nun 71/B maddesi; yargılama gerektiren durumları, nüfus kayıtlarının yetersiz olduğu hâlleri ve yabancıların taleplerini kapsam dışında bırakır. Yabancı başvuru sahibi, olağan bir noter randevusunun yeterli olacağını varsaymamalıdır.

Mahkeme, aile bağlarına ve ilgili yabancı hukuka ilişkin kanıtlara ihtiyaç duyabilir. Yurt dışında miras işlemleri için düzenlenen bir belge, Türkiye'deki mallar için gereken biçimde tüm mirasçıları ve payları belirlemeksizin bir tereke yöneticisini gösterebilir.

Yabancı mahkeme kararının tanınması, yabancı belgelerin delil olarak kullanılması ve Türkiye'de mirasçılık belgesi başvurusu farklı usullerdir. Önce yabancı belgenin hukuki niteliği kontrol edilmelidir. Mirasçılık belgesi mirasçıları veya haklarını doğru yansıtmıyorsa belgeye itiraz da edilebilir.

08 / Dosyanın Hazırlanması

Ölüm Kayıtları, Aile Bağlarının Kanıtları ve Malvarlığı Belgeleri

Mevcut kayıtlarla başlayın. Eksik belgeler inceleme sırasında belirlenebilir; acil bir borç veya süre konusu, tüm belgelerin toplanmasını beklememelidir.

Antlaşma muafiyetleri saklı kalmak üzere yabancı resmî belgeler için apostil veya başka bir tasdik yolu gerekebilir. Tasdik, ilgili belgenin kaynağını doğrular; belgedeki her iddianın doğru olduğunu kanıtlamaz. Kabul edilen Türkçe çeviriler de istenebilir.

Farklı yazımları ve soyadı değişikliklerini destekleyici kayıtlarla açıklayın. Asıl belgeyi değiştirmeyin veya çevirmenden işinize gelmeyen bilgileri çıkarmasını istemeyin.

09 / Yükümlülükler ve İlk Kararlar

Tereke Borçları ve Mirasın Reddi

Miras, malların yanı sıra yükümlülükleri de içerir. Türk hukukunda haklar ve borçlar, ailenin paylaşma için bir araya gelmesi beklenmeden miras yoluyla geçer. Mirasın reddi ve diğer koruyucu kurallar saklı kalmak üzere mirasçılar tereke borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulabilir. Sorumluluğun her zaman elde edilen değerle sınırlı olduğunu varsaymak güvenli değildir.

606. madde, mirasın reddi için genel olarak üç ay öngörür. Yasal mirasçılar bakımından başlangıç, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini kanıtlamadıkça, normal olarak ölümü öğrenme anıdır. Vasiyetnameyle atanan mirasçılar bakımından atamanın resmen bildirilmesi önemlidir. Diğer hükümler süreyi etkileyebilir.

610. madde uyarınca, tereke malları üzerinde olağan yönetimi veya gerekli işleri aşan işlemler yapılması, süre dolmadan ret hakkını ortadan kaldırabilir. Malları gizlemek veya kendine mal etmek de ciddi sonuçlar doğurabilir. Koruyucu bir işlem kendiliğinden kabul anlamına gelmez; ancak para çekme, satış veya paylaşmadan önce düşünülen adım incelenmelidir.

Ölüm anında açıkça belli olan veya resmen tespit edilmiş ödeme aczi, resmî defter tutulması ve tasfiye için özel kurallar vardır. Bunlar her ödenmemiş borca kendiliğinden çözüm olarak görülmemelidir. Borçlar belirsizse gecikmeden danışmanlık alın; alacaklı bildirimlerini, hesap kayıtlarını ve terekenin durumuna ilişkin kanıtları saklayın.

10 / Arazi ve Binalar

Miras Kalan Taşınmazın Tescili, Elde Tutulması veya Satışı

Yabancı mirasçılar Türkiye'deki taşınmazlara mirasçı olabilir; ancak miras hakkı ile belirli bir taşınmazı elde tutma hakkı ayrı konulardır. Vatandaşlık ve mülkiyet sınırlamaları kontrol edilmelidir. Elde tutmaya izin verilmiyorsa uygulanacak elden çıkarma usulü ve resmî bildirimler değerlendirilmelidir; mirasın değerinin ortadan kalktığı varsayılmamalıdır.

Tapu kaydını, ipotekleri, kısıtlamaları, kullanım durumunu ve devam eden giderleri inceleyin. Taşınmaz, sahibi öldüğünde mutlaka boşalmaz. Miras belgeleri hazırlanırken kira ilişkileri, bina aidatları ve bakım giderleri devam edebilir.

Miras intikalinin tescili, daha sonra yapılacak satıştan farklıdır. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca miras kalan taşınmaz, vergi dairesine gerekli bildirim yapılarak verginin tarhı beklenmeden tescil edilebilir. Daha sonraki devir veya ayni hak tesisi, uygulanacak vergi ilişiği kesme şartlarına tabidir.

Bir mirasçının payını gösteren belge, o kişiye taşınmazın tamamını satma yetkisi vermez. Satış, diğer payların satın alınması veya paylaşma için uygun katılım, yetki ve şekil şartları gerekir. Sunduğumuz tapu inceleme hizmeti taşınmaza ilişkin kontrolleri kapsar. Satış bedeli, masraflar ve gelirin dağılımı açıkça kaydedilmelidir.

11 / Hesaplar ve Diğer Mallar

Banka Hesapları, Yatırımlar ve İşletme Payları

Banka, terekeye ait parayı ödemeden önce hak sahipliğini ve yetkiyi belirlemelidir. Bir hesap hakkında bilgi alınması ile o hesaptan ödeme yapılması farklı taleplerdir. Kurum; ölüm kayıtları, mirasçılık kanıtı, kimlik, vergi belgeleri ve mirasçılardan veya yetkili temsilcilerinden uygun talimatlar isteyebilir.

Banka kartının veya çevrim içi şifrenin elde bulunması, ölen kişinin parasını çekmek için hukuki yetki vermez. Ortak hesaplarda da hesap koşulları ve mülkiyet incelenmelidir; bakiyenin tamamının sağ kalan hesap sahibine ait olduğunu varsaymayın.

Mevduat, menkul kıymetler ve döviz bakiyeleri farklı talimatlar gerektirebilir. Yatırımların korunacağını mı, devredileceğini mi yoksa satılacağını mı doğrulayın. Ödeme öncesinde vergi ilişiğinin kesilmesi veya uygulanacak kanuni kesinti usulü değerlendirilmelidir; bankaların her durumda aynı belge listesini uyguladığı varsayılmamalıdır.

Şirket payları, şirket türünün, kayıtların ve ilgili kuralların incelenmesini gerektirir. Payların miras yoluyla geçmesi, mirasçıyı kendiliğinden şirket yöneticisi yapmaz veya şirket banka hesapları üzerinde kişisel tasarruf yetkisi vermez. Krediler, teminatlar ve ölen kişinin ticari faaliyetine ilişkin vergi yükümlülükleri ayrı ele alınmalıdır.

Diğer mirasçılar adına alınan her ödeme açık bir yetkiye dayanmalı; kesintiler ve dağıtımın hesabı verilmelidir.

12 / Vergi Sorumlulukları

Veraset Vergisi Beyannameleri ve Beyan Süreleri

Mirasçılar yurt dışında yaşasa bile Türkiye'de veraset vergisi doğabilir. İlgili mallar, vatandaşlık, istisnalar ve vergi yılı kontrol edilmelidir. Uygulanacak istisna tutarının altında kalan miras için de beyanname gerekebilir. Ödenecek vergi bulunmaması, mutlaka beyanname gerekmemesi anlamına gelmez.

Bunlar Gelir İdaresi rehberinde gösterilen olağan sürelerdir; mirasın reddi süresi değildir. Özel durumlar ve kesin son tarih incelenmelidir. Devam eden mirasçılık belgesi başvurusunun veya aile uyuşmazlığının vergi süresini durdurduğunu varsaymayın.

2026 için veraset vergisi oranları, ilgili dilimlerde %1 ile %10 arasında değişir; terekenin tamamına uygulanan tek bir sabit oran söz konusu değildir. İstisna tutarları ve dilimler yıllara göre değişir. Belgelerin fiilen sunulduğu yılı kendiliğinden esas almak yerine, ölüme ve vergiyi doğuran olaya uygulanacak tutarları kullanın.

Olağan şekilde tarh edilen veraset vergisi, üç yılda altı taksitte, Mayıs ve Kasım aylarında ödenir. Beyan, ödeme ve planlanan işlem için vergi ilişiğinin kesilmesi ayrı konular olmaya devam eder. Ölümden önce elde edilen gelirler ve sonradan doğan tereke gelirleri de veraset beyannamesinin ötesinde yükümlülükler doğurabilir.

13 / Temsil ve Koordinasyon

Türkiye'deki Miras İşlemlerinin Yurt Dışından Yürütülmesi

Birçok adım uygun vekâletnameyle yürütülebilir. Vekâletnamenin kapsamı; kayıtların temini, mahkemede temsil, vergi işleri, taşınmaz devirleri ve para tahsilini ayrı belirtmelidir. Geniş yetkiler, sırf standart bir formda yer alıyor diye eklenmemelidir.

Yurt dışında imzalamadan önce metni, ilgiliyse fotoğraf gerekliliklerini, tasdiki ve Türkçe çeviriyi doğrulayın. Türk konsolosluk belgesi ile yabancı noter belgesi farklı usullere tabi olabilir. Hazırladığımız vekâletname rehberi hazırlıkla ilgili konuları açıklar.

Temsil, seyahati azaltabilir; ancak her kurumun şahsen kimlik kontrolünden veya başka bir gereklilikten vazgeçeceğini garanti etmez. Asıl belgelerin, tebligatların ve paranın nasıl ele alınacağını kararlaştırın. Bilgi almaya yetkili bir mirasçı, satışa onay vermeye veya başka bir kişinin payını almaya mutlaka yetkili değildir.

Yurt dışında işlemler varsa koordinasyon sırasında her ülkedeki işi hangi avukatın yürüteceği ve hangi belgelerin paylaşılacağı belirlenmelidir. Yabancı tereke yöneticisinin unvanının, Türkiye'deki mallar üzerinde sınırsız yetki verdiği varsayılmamalıdır.

14 / Hakların Korunması ve Anlaşmazlıkların Çözümü

Çekişmeli Vasiyetnameler, Tereke Yönetimi ve Paylaşma

Uyuşmazlık; kimin mirasçı olduğu, vasiyetnamenin geçerliliği, saklı paylar, önceki devirler veya tereke gelirlerinin yönetimiyle ilgili olabilir. Bunlar delilleri, görevli ve yetkili mahkemeleri ve süreleri farklı olan taleplerdir. Mirasçılık belgesi başvurusu bunları mutlaka çözmez.

640. madde uyarınca birden fazla mirasçı, kanuni yönetim ve temsil yetkileri saklı kalmak üzere, paylaşmaya kadar bölünmemiş terekeye genel olarak birlikte sahip olur. Bir mirasçı koruyucu tedbirler isteyebilir ve mahkemece tereke temsilcisi atanması uygun olabilir. Kira toplayan aile üyesi, geliri kişisel parası gibi görmek yerine kayıt tutmalıdır.

Mirasçılar malları elde tutma veya satma konusunda anlaşamazsa anlaşmalı olarak payların satın alınması veya paylaşma değerlendirilebilir. Malların paylaştırılması veya ortaklığın giderilmesi davaları, Eylül 2023'te getirilen ilgili kurallar uyarınca dava öncesi arabuluculuğa tabidir. Bu, her miras talebinin aynı arabuluculuk usulünü gerektirdiği veya tarafların anlaşmak zorunda olduğu anlamına gelmez.

Olası hukuki yollar arasında vasiyetnameye itiraz, mirasçılık belgesinin düzeltilmesi, saklı payların tamamlanması veya tereke işlemlerinin hesabının verilmesini istemek bulunur. Olayları ve hukuki dayanağı incelemeden, tartışmalı her sağlararası devri hile olarak nitelendirmeyin.

Yabancılık unsuru içeren miras davalarında 5718 sayılı Kanun'un 43. maddesi, ölenin Türkiye'deki son yerleşim yerini ve böyle bir yer yoksa tereke mallarının bulunduğu yeri esas alır. Görevli ve yetkili mahkeme yine başvurunun türüne bağlıdır. Acil koruma ihtiyacı ve dava süreleri, gayriresmî bir aile anlaşması beklenmeden değerlendirilmelidir.

15 / Çalışmanın Planlanması

Tereke İşlemlerinin Aşamaları, Süre ve Hukuki Masraflar

1. İlk İnceleme

   Aile bağlarını, malları, borçları ve acil süreleri belirleyin.

2. Hak Sahipliğini Doğrulayın

   Uygulanacak hukuku inceleyin ve gerekli mirasçılık kanıtlarını hazırlayın.

3. Koruyun ve Hazırlayın

   Gerekli koruyucu tedbirleri, kayıtları ve vergi yükümlülüklerini ele alın.

4. İntikali Tamamlayın veya Uyuşmazlığı Çözün

   Kararlaştırılan malvarlığı işlemlerini veya ayrı uyuşmazlıkları yürütün.

5. Paylaşmayı Kayda Geçirin

   Ödemeleri, tapu kayıtlarını ve kalan sorumlulukları kontrol edin.

Bazı adımlar birlikte ilerleyebilir; diğerleri mahkeme kararına, yabancı kayda veya vergi belgesine bağlıdır. Mirasçılık belgesi aşaması, tereke işlemlerinin tamamlanmasıyla aynı değildir. Süre; kanıtlara, kurumlara ve itirazlara bağlı olduğundan, inceleme öncesinde sabit bir bitiş tarihi vaat edilmemelidir.

Avukatlık ücretleri; mahkeme harçlarından, çeviri, noter, değerleme, vergi ve gönderim masraflarından ayrıdır. Yazılı hizmet anlaşması, kapsama giren işleri ve ek işlemlerin nasıl ücretlendirileceğini belirtmelidir. Vergi beyanları ve muhasebe, kararlaştırılan kapsam içinde uygun yetkiye sahip uzmanlarca yürütülmelidir.

İlk görüşmede sonraki soruları belirlemek için kısa bir aile özeti ve bilinen malların listesi yeterlidir. Çalışmaya öncelik verilebilmesi için planlanan satışı, alacaklı talebini veya acil riski açıklayın.

16 / Türkiye'deki Terekelere İlişkin Sorular

Türkiye'de Miras Hakkında Sık Sorulan Sorular