İade
Türkiye'den

01 / Yabancı Talepler ve Türk Hukuku

Türkiye'den İade

İade, bir kişinin ceza yargılaması veya cezanın infazı için başka bir ülkeye teslim edilmesidir. Yabancı bir talep tek başına o kişinin Türkiye'den gönderilmesine yetki vermez. Türk makamları talebi uygulanacak hukuki usul çerçevesinde incelemelidir.

6706 sayılı Kanun, ilgili antlaşmalar ve Türk ceza muhakemesi kuralları temel çerçeveyi oluşturur. Adalet Bakanlığı merkezî makam olarak görev yapar. Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi birçok talebe uygulanır; ancak ek anlaşmalar ve ülkelerin beyan ettiği istisnalar dahil, iki ülke arasındaki durum kontrol edilmelidir. İlgili bir antlaşma bulunmadığında iş birliği, karşılıklılık ilkesine ve ulusal kurallara bağlı olabilir. Karşılıklılık, her ülkenin benzer yardım sunmasına dayanan iş birliği anlamına gelir.

İade işlemlerinde yabancı ceza davasındaki suçluluk hakkında karar verilmez. Teslimin hukuki koşullarının karşılanıp karşılanmadığı incelenir. Kimlik, isnat edilen fiil, yabancı karar ve olası ret gerekçelerinin tümü önemlidir.

Legal Istanbul, Türkiye'ye yöneltilen talepler hakkında danışmanlık verir ve bağlantılı Türk işlemlerinde müvekkillerini temsil eder. İncelemeye somut belgeler ve varsa acil tutukluluk veya duruşma tarihiyle başlanır. Türkiye'nin başka bir ülkeye yaptığı talep, o ülkenin usulüne tabidir ve ayrıca yabancı bir avukat gerektirebilir.

02 / Temsilin Kapsamı

İade Konularında Nasıl Yardımcı Oluyoruz?

Çalışma; ilk arama kaydı, geçici tutuklama, resmî talep veya sonraki işlemleri bekleyen bir karar bulunmasına göre değişir. Tutukluluk ve teslim konusu için ayrı başvurular gerekebilir.

Temsil başlamadan önce müvekkili, temsil yetkisini, olası çıkar çatışmalarını ve kararlaştırılan kapsamı teyit ederiz. Bir yakını iletişim kurulmasına yardımcı olabilir; ancak bu durum ona kendiliğinden gizli bilgi alma veya ilgili kişi adına karar verme yetkisi sağlamaz.

Hizmet anlaşmasında ilk danışmanlığın, tutukluluğa ilişkin başvuruların, iade duruşmasının, kanun yollarının veya sonraki işlemlerin kapsama girip girmediği belirtilmelidir. Yabancı ülkede ceza savunması, göç başvuruları ve Interpol verilerinin incelenmesi ayrı işlerdir. Koordinasyon sağlanabilir; ancak tek bir görevlendirmenin hepsini kapsadığı varsayılmamalıdır.

03 / Usulün Belirlenmesi

Arama Kayıtları, Geçici Tutuklama ve Resmî Talepler

Kişi, yabancı bir talepten ilk kez havalimanında, polis kontrolünde veya yurt dışındaki bir avukat aracılığıyla haberdar olabilir. Konuşmada kullanılan ifade, hukuki usulü açıklamaya yetmeyebilir. Mümkünse yazılı kaydı ve Türk makamının dosya referansını edinin.

Kırmızı bülten uluslararası bir yakalama emri değildir. Türk makamları yakalama ve iadeyi değerlendirirken ilgili ulusal kuralları uygular. Ancak bu ayrım, arama kaydının yakalanma riski taşımadığına ilişkin bir güvence olarak anlaşılmamalıdır.

Yabancı dosya numaraları ile Türkiye'deki dosya numaralarını ayrı tutun. Hangi belgelerin tam, hangilerinin yalnızca alıntı veya özet olduğunu kaydedin. Sonraki bir hüküm, geri alınmış yakalama emri veya düzeltilmiş kimlik bilgileri değerlendirmeyi değiştirebilir ve gecikmeden sunulmalıdır.

04 / Eksiksiz Talep Öncesinde

Geçici Tutuklama ve 18-40 Gün Kuralı

Geçici tutuklama, resmî iade belgeleri ulaşmadan önce değerlendirilebilir. Talebin hukuki dayanağı ve talebi destekleyen bilgiler incelenmelidir. Türk usulünde savcı konuyu sulh ceza hâkimliğine taşıyabilir; tutukluluk, yabancı bir makamın mesaj göndermesinin doğrudan sonucu değildir.

Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 16. maddesi, yakalamadan itibaren 18 gün içinde resmî talep ve destekleyici belgeler ulaşmamışsa geçici tutuklamanın sona erdirilmesine izin verir. Bu, asgari bir tutukluluk süresi değildir. Talep öncesindeki bu aşamada geçici tutuklama, Sözleşme uyarınca 40 günü aşamaz. Serbest bırakılma daha önce de değerlendirilebilir.

Yine de uygulanacak antlaşma ve ulusal kurallar kontrol edilmelidir. 6706 sayılı Kanun da karşılıklılık esasına dayanan geçici tutuklama için en fazla 40 gün öngörür. Bu süreler, iade işlemleri boyunca tüm tutukluluk için geçerli genel bir üst sınır değildir.

Eksiksiz talep ulaşırsa tutukluluğun devamı ilgili usul kapsamında değerlendirilmelidir. Belgelerin zamanında ulaşmaması nedeniyle serbest bırakılma, resmî talep alındığında yeniden yakalamayı veya başka bir hukuka uygun tedbiri mutlaka engellemez. Yakalama, belgelerin ulaşması ve her karar için kesin bir kronoloji tutun.

05 / Özgürlük ve Adli Kontrol

Tutukluluğun ve Olası Alternatiflerin İncelenmesi

Tutuklama ihtiyacı, iadenin hukuken mümkün olup olmadığından ayrı incelenmelidir. Kişi talebe itiraz ederken aynı zamanda serbest bırakılmayı veya daha az kısıtlayıcı bir tedbiri isteyebilir. Hukuki koşullar karşılanırsa yükümlülükler veya seyahat kısıtlamaları içerebilen adli kontrol değerlendirilebilir.

Doğrulanmış adres, ailevi sorumluluklar, sağlık ihtiyaçları, usule ilişkin iş birliği ve tutuklama kararındaki gerekçeler ilgili bilgiler arasında olabilir. Bu olgular serbest bırakılmayı garanti etmez. Destekleyici kayıtlarla sunulmalı ve somut tutuklama gerekçeleriyle ilişkilendirilmelidir.

6706 sayılı Kanun, tutukluluğun en fazla 30 günlük aralıklarla incelenmesini öngörür. Ayrıca öngörülen veya hükmedilen cezaya ve iadenin kabulüne ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararından sonraki döneme bağlı sınırlar içerir. Özellikle bu kesinleşmiş mahkeme kararından itibaren bir yıl içinde gerekli 19. madde kararı alınmazsa koruma tedbirleri sona ermelidir. Bu, davanın tamamının bir yılda sonuçlanacağına ilişkin bir vaat değildir.

Avukat, inceleme tarihlerini ve her kısıtlamanın güncel dayanağını takip etmelidir. İade tutukluluğundan serbest bırakılma, Türkiye'deki ayrı bir ceza kararını veya göç tedbirini kendiliğinden kaldırmaz.

06 / İsnat ve Ceza

Çifte Suçluluk ve Ceza Eşikleri

Çifte suçluluk, isnat edilen fiilin her iki ülkenin hukukuna göre de suç olması gerektiği anlamına gelir. Suç adlarının aynı olması gerekmez. İnceleme, çevrilmiş adların basitçe karşılaştırılmasından ziyade somut fiile, hukuki anlamına ve uygulanacak kurallara ilişkindir.

Bu eşiklerin karşılanması teslimin mutlaka gerçekleşeceği anlamına gelmez. Antlaşma koşulları, ret gerekçeleri ve diğer hukuki şartlar da incelenmelidir. Öngörülen azami ceza, hükmedilmiş ceza veya infaz edilmiş süreyle aynı değildir.

Örneğin ticari uyuşmazlık olarak tanımlanan bir dosyada dolandırıcılık, belge suçları veya yalnızca ödenmemiş bir sözleşme borcu ileri sürülüyor olabilir. Ayrımı anlamak için olay anlatımı ve hukuk hükümleri gereklidir. Uyuşmazlığın taraflarca yapılan tanımı, yabancı dava kayıtlarının yerini alamaz.

07 / Teslimin Sınırları

İadenin Reddi Gerekçeleri

Savunmada ilgili hukuki gerekçe ve bunu destekleyen deliller belirtilmelidir. Talep eden ülkeye yönelik genel eleştiriler veya isnadın haksız olduğuna inanılması, kuralın ilgili kişiye nasıl uygulandığını açıklamanın yerini tutmaz.

Siyasi bir bağlam, her isnadı kendiliğinden siyasi suç hâline getirmez. Fiilin niteliği ve ilgili istisnalar incelenmelidir. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar, bu incelemeden kaçınmak için doğrudan siyasi suç olarak değerlendirilemez.

Hukukun yasaklanmış bir cezaya ilişkin güvence verilmesine izin verdiği durumlarda, güvencenin ifadesi, güvenilirliği ve etkisi dikkatle değerlendirilmelidir. Kişiye hukuka uygun davranılacağına dair genel bir beyanın, belgelenmiş somut riski ortadan kaldırdığı varsayılmamalıdır.

08 / Kişisel Risk ve Adil Yargılanma

İade Davasında İnsan Haklarına İlişkin Deliller

Riske ilişkin gerekçeler, bu kişinin başına neler gelebileceğini ve nedenini açıklamalıdır. Sağlık raporları, önceki tutukluluk kayıtları, koruma kararları ve muhtemel tutulma yeri veya koşullarına ilişkin güvenilir bilgiler ilgili olabilir. Ülke bilgileri, kişinin somut koşullarıyla ilişkilendirildiğinde daha yararlıdır.

İşkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı ciddi bir inceleme gerektirir. Yalnızca yıllar önceki olayları değil, mevcut riski değerlendirin. Koşullar değişmişse değişikliği açıklayın ve tarihli deliller sunun. Belgelerin asıllarını saklayın ve çevrilmiş her belgenin kaynağını belirtin.

Adil yargılanmaya ilişkin itirazlar, Avrupa insan hakları çerçevesinde ayrı bir eşiğe tabidir. İstisnai nitelikteki ölçüt, temel adil yargılanma hakkını ortadan kaldıran ve sıklıkla adaletin açıkça inkârı olarak adlandırılan çok ciddi bir ihlale ilişkindir. Yabancı usulün Türk usulünden farklı olduğunu göstermek yeterli değildir.

Kişinin yokluğunda verilen mahkûmiyet, bildirim, temsil ve davanın yeniden değerlendirilmesine yönelik gerçek bir hak bulunup bulunmadığı bakımından dikkatle incelenmelidir. Ne otomatik ret ne de otomatik kabul varsayılmalıdır. Yabancı avukat, kullanılabilecek usulün ve hükmün hukuki durumunun belirlenmesine yardımcı olabilir.

09 / Vatandaşlık, Koruma ve Aile

Vatandaşlık, Koruma Statüsü ve Kişisel Koşullar

6706 sayılı Kanun, Uluslararası Ceza Divanına taraf olmanın doğurduğu yükümlülüklere ilişkin hüküm saklı kalmak üzere Türk vatandaşlarının iadesini yasaklar. Vatandaşlık güvenilir kayıtlarla belirlenmelidir. İkamet izni, taşınmaz mülkiyeti veya sonuçlanmamış vatandaşlık başvurusu Türk vatandaşlığı değildir.

Koruma statüsü ve ilgili ülke de önemlidir. Mültecilik veya başka bir koruma kararı, sonraki inceleme ve ilgili mahkeme belgelerini sunun. Sonuçlanmamış bir sığınma başvurusu, kesinleşmiş koruma kararıyla aynı değildir ve bunların hiçbiri iade işlemlerini göz ardı etme gerekçesi sayılmamalıdır.

Kanun, somut koşullarda teslimin orantısız bir etki doğuracağı durumlarda 18 yaşından küçük olma, Türkiye'de uzun süredir yaşama veya evlilik gibi etkenlerin dikkate alınmasına izin verir. Türk vatandaşıyla evlilik, iadeye kendiliğinden engel oluşturmaz. Suçun niteliği ve kişinin gerçek durumu önemini korur.

Bakım sorumluluklarını ve ciddi sağlık ihtiyaçlarını belgelerle açıklayın. Yalnızca kısa bir mektupta belirtilen aile bağı, teslimin uygulamadaki etkisini göstermeyebilir. Hukuki görüşte zorunlu ret kuralları ile bireysel değerlendirme gerektiren konular birbirinden ayrılmalıdır.

10 / Bilgilendirilmiş Karar

İadeye Rıza ve Sonuçları

6706 sayılı Kanun, iadeye rıza usulünü düzenler. Rıza, derhal serbest kalma beklentisiyle veya başka seçenek olmadığı düşüncesiyle atılan bir imza değil, bilgilendirilmiş bir karar olmalıdır. Mahkeme ilgili hakları ve sonuçları açıklar ve kişinin kararını kayda geçirir.

Rıza verilmiş olsa bile mahkeme hukuki koşulların karşılanıp karşılanmadığını inceler. Rızaya dayalı usulün kendine özgü itiraz yolu ve merkezî makam onayı aşaması vardır. Kişinin rıza göstermediği durumlarda kullanılan normal usulle karıştırılmamalıdır.

Kişiye hususilik kuralından feragat edip etmediği de sorulabilir. Hususilik, uygulanabilir istisnalar saklı kalmak üzere, talep eden devletin teslimin kapsamı dışında kalan önceki suçlar için kovuşturma veya cezalandırma yetkisini sınırlar. Teslime rıza ile bu korumadan feragat ayrı konulardır.

Karar vermeden önce yabancı suçlamaları, beklenen usulü, cezaya ilişkin durumu ve varsa yazılı teklifi uygun avukatla inceleyin. Konunun gerçekten anlaşılması için tercüman gerekebilir. Daha hızlı bir süreç önerilmesi, rızanın müvekkilin yararına olduğunu göstermez veya belirli bir teslim tarihini garanti etmez.

11 / Yargısal ve İdari Aşamalar

Duruşma, Kanun Yolu ve Nihai Onay

Adalet Bakanlığı yabancı talebi inceler ve ek bilgi isteyebilir. İşleme alınan talep, savcılık aracılığıyla yetkili ağır ceza mahkemesine gönderilir. Genellikle kişinin bulunduğu yerdeki mahkeme yetkilidir; yerinin bilinmediği durumda kanun Ankara'yı yetkili kılar.

18. madde kapsamındaki normal usulde mahkeme duruşma yapar ve iadenin hukuken kabul edilebilir olup olmadığını inceler. Eksik belgeler veya belirsiz olgular ek bilgi gerektirebilir. Savunma, her suçu ve güncel yabancı kararı da kapsayarak mahkemenin önündeki somut talebi ele almalıdır.

Mahkeme kararı, uygulanacak temyiz usulü üzerinden Yargıtay tarafından incelenebilir. Tebligat, kullanılabilecek başvuru yolu ve başvuru süresi, karar ve güncel usul hukuku üzerinden kontrol edilmelidir. Yazılı kararı edinmek için sonuç hakkında gayriresmî haber gelmesini beklemeyin.

İadenin kabulüne ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı tek başına teslimi tamamlamaz. 19. maddedeki normal usulde onay, ilgili bakanlık görüşleri alındıktan sonra Adalet Bakanının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından verilir. Rızaya dayalı usul farklıdır. Avukat, mevcut aşamayı ve hangi karar veya tedbire usulüne uygun şekilde itiraz edilebileceğini belirlemelidir.

12 / Kapsam ve Uygulama

Teslim Düzenlemeleri ve Sonraki İşlemler

Gerekli kararlar alındıktan sonra makamlar teslimi resmî usul kapsamında düzenler. Yer, tarih ve koşullar müvekkilin veya özel bir aracının bağımsız olarak belirleyebileceği konular değildir. Güvenilir bilgileri ilgili makam ve avukat aracılığıyla edinin.

Türkiye'deki ayrı işlemler, Türkiye'de infaz edilmemiş bir ceza veya seyahate engel sağlık durumu, teslimin ne zaman gerçekleşebileceğini etkileyebilir. Gecikme, dayanak talebin mutlaka sona erdiği anlamına gelmez. Güncel karar ve ertelemenin nedeni kaydedilmelidir.

Teslimden sonra hususilik kuralı önemlidir. Kararın kapsadığı suçları, varsa koşulları, rızayı ve izin verilen istisnaları inceleyin. Bu kural, sonraki her işleme karşı sınırsız bir garanti değildir. Yabancı avukata Türk kararının tamamı ve ilgili belgeler iletilmelidir.

Teslim reddedilirse reddin gerekçesini ve kapsamını inceleyin. Ret, yabancı yakalama emrini kendiliğinden iptal etmez, Interpol kaydını silmez veya göç statüsünü çözmez. Ayrı başvuruların değerlendirilebilmesi için sonraki karar, bağlantılı konuları yürüten avukatlarla paylaşılmalıdır.

13 / Farklı Başvuru Yollarının Koordinasyonu

Göç Tedbirleri, Interpol ve Acil Koruma

İade, sınır dışı etme ve Interpol verilerine itiraz ayrı usullerdir. İadenin reddi tek başına ikamet izni değildir. Aynı şekilde, göç alanındaki yetkiler geri göndermeye karşı hukuki korumaları göz ardı etmenin bir yolu olarak görülmemelidir. 6706 sayılı Kanun, iadeyle bağlantılı belirli sınır dışı etme durumlarında Bakanlığın görüşünün alınmasını gerektirir; bu durum diğer hukuki güvencelerin incelenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Sunduğumuz Interpol kırmızı bülten hizmeti verilerin incelenmesini ele alır. Sunduğumuz sınır dışı etme ve idari gözetim hizmeti göç hukukundaki ayrı kararlara ilişkindir. Türkiye'deki bir suç isnadı ayrıca ceza savunması gerektirebilir. Her konu için ayrı bir süre kaydı tutulmalıdır.

Yakın ve telafisi imkânsız zarar riski içeren istisnai durumlarda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinden İçtüzük'ün 39. maddesi uyarınca geçici tedbir istenebilir. Koşullar sıkıdır. Riske, planlanan göndermeye ve ilgili ulusal adımlara ilişkin deliller açıkça sunulmalıdır.

İçtüzük'ün 39. maddesi uyarınca talep sunulması tek başına teslimi durdurmaz. Bu yol rutin bir kanun yolu veya kullanılabilir ulusal başvuru yollarının yerine geçen bir yöntem değildir. Acil koruma söz konusu olduğunda avukat, başvurunun kabul edileceğini varsaymadan hem ulusal adımları hem de Avrupa düzeyindeki usulü değerlendirmelidir.

Bültenin silinmesi ile iade yargılamasının farklı sonuçlarını Türkiye’deki yabancılar için Interpol araması rehberimizde açıklıyoruz.

14 / Dosyanın Hazırlanması

Belgeler, Çeviriler ve Avukatlık Ücretleri

İlk iletişim eldeki kayıtlarla kurulabilir. Yabancı belgelerin tamamını edinmeye çalışırken tutukluluğu veya tebliğ edilmiş bir kararı bildirmeyi geciktirmeyin. Doğrulanmış bilgileri varsayımlardan açıkça ayırın.

Çevirilerle birlikte eksiksiz asılları saklayın. Resmî işlemler için ödeme yapmadan önce tasdik ve temsil yetkisi koşullarını kontrol edin. Yabancı işlemlerde kullanılan belgeler, Türkiye'de kullanılmak üzere farklı bir biçimde hazırlanmayı gerektirebilir. Eksik sayfaları, belirsiz tarihleri veya tutarsız yazımları açıklayın.

Ücretler kararlaştırılan işe ve aşamaya bağlıdır. Mahkemede temsil, acil hazır bulunma, kanun yolları, çeviri, tasdik ve yabancı avukat ayrı masraflar doğurabilir. Hizmet anlaşmasında kapsama nelerin dahil olduğu ve ek işlerin nasıl kararlaştırılacağı belirtilmelidir. Hiçbir ödeme serbest bırakılmayı, talebin reddini veya belirli bir takvimi garanti etmez.

15 / Kararlaştırılan Süreç

İlk İncelemeden Sonraki Takibe

1. Aşamayı Belirleyin

   Bulunulan yeri, makamları, kayıtları ve acil tarihleri teyit edin.

2. Temsil Koşullarını Kararlaştırın

   Yetkiyi, sorumlulukları, iletişimi ve ücretleri teyit edin.

3. Gerekçeleri İnceleyin

   Talebi, uygulanacak hukuku ve destekleyici delilleri karşılaştırın.

4. Yanıtı Hazırlayın

   Kararlaştırılan duruşmaları, tutukluluk başvurularını ve kanun yolu işlemlerini yürütün.

5. Sonucu İnceleyin

   Kararı ve devam eden ayrı işlemleri açıklayın.

Ortak bir kronoloji, müvekkilin ve avukatların dosyayı anlamasına yardımcı olur. Her yakalamayı, talebi, duruşmayı, tebligatı ve sonraki kararı kaydedin. Yabancı kayıtların edinilmesi ve her sürenin izlenmesi için sorumlulukları belirleyin.

Bilgilendirmelerde nelerin yapıldığı, hangi yanıtın alındığı ve nelerin belirsiz kaldığı açıklanmalıdır. Aleyhe olanlar dahil yeni kararları gecikmeden iletin. Eksiksiz kayıtlar, hukuki görüşün yalnızca bir gerekçeyi destekleyen belgelere değil, davanın gerçek durumuna dayanmasını sağlar.

16 / İade Hakkında Sorular

Türkiye'den İade Hakkında Sık Sorulan Sorular