Yabancı Boşanma Kararının Tanınması
Türkiye'de

01 / Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararı

Yabancı Boşanma Kararına Türkiye'de Hukuki Etki Kazandırılması

Yurt dışında verilen boşanma kararı, Türkiye'deki aile kütüğü kayıtlarını her zaman kendiliğinden güncellemez. Yeni bir evlilik planlamadan, kararı Türkiye'deki bir davada kullanmadan veya karara dayanarak ödeme talep etmeden önce doğru usul belirlenmelidir.

Üç ayrı konu söz konusudur. Tescil, ilgili medeni durum kaydını günceller. Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de bağlayıcı etki doğurmasını sağlar. Tenfiz ise ödeme yükümlülüğü gibi gerekli koşulları sağlayan bir hükmün Türk usulleriyle yerine getirilmesini mümkün kılar. Türk hukukundaki terimler sırasıyla şunlardır: tescil, tanıma ve tenfiz.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi, gerekli koşulları sağlayan yabancı kararlar için idari tescil yolu öngörür. Mahkeme yoluyla tanıma ve tenfiz, uygulanabilir uluslararası anlaşmalarla birlikte esas olarak 5718 sayılı Kanun'un 50-59. maddelerinde düzenlenir.

Legal Istanbul kararı, aile kütüğü kayıtlarını ve Türkiye'de ihtiyaç duyulan sonucu inceler. Her durumda Türkiye'de tanıma davası açılması gerekmez. Aynı şekilde boşanmanın kayda geçirilmesi, yabancı karardaki mali konulara veya çocuklara ilişkin tüm hükümlerin kendiliğinden tenfizini sağlamaz.

02 / Hukuki Çalışmanın Kapsamı

Yabancı Boşanma Kararlarında Nasıl Yardımcı Oluyoruz?

İlk incelemede yurt dışında hangi işlemlerin gerçekleştiği ve Türkiye'de hangi hak veya kayıtların ele alınması gerektiği belirlenir. Ardından temsilin kapsamı ve gerekli belgeler üzerinde anlaşılır.

Sözleşmede müvekkilin kim olduğu ve kapsama giren işler belirlenir. Kanun yollarına başvuru, alacak tahsili, ayrı malvarlığı talepleri ve kararın verildiği ülkede danışmanlık için ek talimat gerekebilir. Eski eşlerden birini temsil eden avukat, diğerinin bağımsız danışmanı değildir.

Dosyada duruşma tebligatı, ret kararı veya ödeme süresi varsa bunları başlangıçta iletin. İlk bilgi talebi, büromuzun yaklaşan bir süreyi takip etme sorumluluğunu kabul ettiği anlamına gelmez.

03 / İhtiyaç Duyduğunuz Sonuç

Tescil, Tanıma veya Tenfiz mi?

Başvuru yolunu seçmek için yabancı belgenin başlığı yeterli değildir. Düzenleyen makam, hukuki etki ve kesinleşme durumu önemlidir. Aynı dosya birden fazla usul gerektirebilir.

Birden fazla hüküm içeren karar, her bir hüküm yönünden ayrı incelenmelidir. Mali bir konu hâlâ kanun yolu incelemesindeyken evlilik kesin olarak sona ermiş olabilir. Kararın bir bölümünün ayrı kullanılabileceği varsayılmamalı, bu durum yabancı mahkeme kayıtlarıyla gösterilmelidir.

Kesinleşmiş bir yabancı boşanma kararı yoksa bunun yerine Türkiye'de boşanma davası hakkında danışmanlık gerekebilir. Tanıma, bir ayrılık anlaşmasını boşanma kararına dönüştüremez.

04 / İdari Yol

Dava Açmadan Yabancı Boşanma Kararının Tescili

İdari tescil, yabancı adli veya idari makamların gerekli koşulları sağlayan kararlarına ilişkindir. Makam kendi hukukuna göre yetkili olmalı, karar kesinleşmiş bulunmalı ve sonuç Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır. Kamu düzeni, iki hukuk sistemi arasındaki her farklılıkla değil, temel hukuk ilkeleriyle ilgilidir.

Başvuru, yetkili Türk konsolosluk temsilciliği veya Türkiye'de belirlenmiş nüfus müdürlüğü aracılığıyla yapılır. Her konsolosluğun veya ilçe müdürlüğünün dosyayı kabul edebileceğini varsaymayın. Randevu almadan önce kararın verildiği ülke, konsolosluk görev bölgesi ve ülke içindeki başvuru düzeni doğrulanmalıdır.

Bazı ülkeler mahkeme dışı bir usulle boşanmaya izin verir. Örneğin Fransa'ya ilişkin resmî konsolosluk rehberi, koşulları sağlayan noterlik yoluyla boşanmaları ele alır. Bu, her ülkeden gelen her özel anlaşmanın veya dinî belgenin aynı şekilde tescil edilebileceği anlamına gelmez.

Türkiye'deki ilgili aile kütüğü kaydı da belirlenmelidir. Böyle bir kaydı bulunmayan iki yabancı uyruklu, Türkiye'de evlenme başvurusu veya başka bir hukuki amaç için farklı belgelere ihtiyaç duyabilir. Türk aile kütüğünü güncellemek için öngörülen bir usul, her yabancı çiftin durumuna çözüm olarak sunulmamalıdır.

05 / Katılım ve İstisnalar

Her İki Eski Eşin de Başvurması Gerekir mi?

Her iki tarafın katılımının gerektiği durumlarda taraflar, izin verilen usulle birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir. Ayrı başvurular, başvuruyu alan aynı makam nezdinde koordine edilmelidir. Resmî rehberde bu başvurular arasındaki sürenin en fazla 90 gün olabileceği belirtilir. Bu süre, işlemin tamamlanacağına ilişkin bir taahhüt veya boşanma tarihinden başlayan genel bir son başvuru süresi değildir.

Eski eşe ulaşılamaması veya eski eşin katılmak istememesi her zaman dava açılmasını gerektirmez. Kurallar, diğer tarafın yabancı veya vefat etmiş olduğu belirli durumlarda Türk vatandaşı tarafın tek başına başvurmasına izin verir. Yabancı tarafla iletişim kurulamamasıyla ilgili olabilecek belgeler dâhil, gereken kanıtlar için güncel konsolosluk rehberi kontrol edilmelidir.

Mavi Kart statüsü ve çifte vatandaşlık dikkatle incelenmelidir. Önceden Türk vatandaşı olan bir kişi, bu usulde kendiliğinden diğer tüm yabancı uyruklularla aynı şekilde değerlendirilmez. Sahip olunan tüm vatandaşlıklar ve gerçek kayıt durumu açıklanmalıdır.

Türkiye'de devam eden yargılama veya daha önce verilmiş bir tanıma talebinin reddi kararı, idari yolu engelleyebilir. Kararların tamamını ve önceki davaların nasıl sonuçlandığına ilişkin bilgileri sunun. Bir dava yıllar önce açılmış olduğu için dava bulunmadığına dair beyanda bulunmayın.

06 / Kararın Durumu

Yabancı Boşanma Kararının Kesinleştiğinin Gösterilmesi

Kesinleşme, ilgili kararın verildiği ülkenin kurallarına göre hukuken gerekli son aşamaya ulaşmasıdır. Duruşma sonucu, geçici karar veya imzasız taslak yeterli olmayabilir. Kararın başında yazan tarih, kararın ne zaman kesinleştiğini mutlaka göstermez.

Bazı kararlarda kesinleşme şerhi bulunur. Diğerleri için ayrı belge veya resmî teyit gerekir. Kararı veren mahkemeye ya da yurt dışındaki davayı yürüten avukata, boşanmanın kesinleştiğini hangi belgenin kanıtladığını ve kanun yolu başvurusunun kararın tamamını mı yoksa yalnızca bir bölümünü mü etkilediğini sorun.

Medeni durumu doğrulayan bir belge yararlı olabilir; ancak mahkeme yoluyla tanıma için kararın tamamının ve kesinleşme kanıtının yerine geçmeyebilir. Birbiriyle uyumlu dosya numaraları, adlar ve tarihler aracılığıyla belgeler arasındaki bağlantıyı koruyun.

Yabancı usul birden fazla aşamadan oluşuyorsa tüm aşamaları sunun. Daha sonra kesin boşanmaya imkân veren bir karar, evliliği zaten sona erdirmiş gibi açıklanmamalıdır. Çeviri ve tasdik, tamamlanmamış bir yabancı süreci kesinleştiremez.

07 / Eksiksiz Dosya Hazırlığı

Tescil veya Mahkeme Yoluyla Tanıma İçin Belgeler

Kesin liste, kararın verildiği ülkeye ve seçilen yola bağlıdır. Değerlendirme için okunaklı kopyalarla başlayın, ardından gereken durumlarda asılları veya kabul edilen onaylı suretleri temin edin. Kararın yalnızca bir kısmını gösteren fotoğraf nadiren yeterli bilgi sağlar.

Başvurmadan önce yazım farklılıklarını, soyadı değişikliklerini ve eksik kayıt bilgilerini açıklayın. Farklı ülkelerden gelen belgeler aynı kişiyi farklı biçimde tanımlayabilir. Resmî bir belge üzerinde elle yapılan gayriresmî düzeltmeler yerine destekleyici kayıtlar tercih edilmelidir.

08 / Yabancı Resmî Belgeler

Apostil, Tasdik ve Türkçe Çeviri

Apostil, ilgili imza veya mühür dâhil resmî belgenin kaynağını doğrular. Hukuki gerekçenin doğru olduğunu teyit etmez, boşanmayı kesinleştirmez veya Türkiye'de tanınmasını sağlamaz.

Tasdik yolu, ülkelere, belge türüne ve uygulanacak anlaşmalara bağlıdır. Lahey Sözleşmesi kapsamında apostil mümkün olabilir; uygulanmadığı durumlarda başka bir tasdik usulü gerekebilir. Bazı anlaşmalar belirli belgeler için tasdik şartını kaldırır. Bu nedenle kontrol etmeden her belge için apostil yaptırmak güvenilir bir yaklaşım değildir.

Türkçe çevirinin kabul edilen biçimini başvuruyu alan makamdan doğrulayın. Çeviri, gerektiğinde kararı, ilgili ekleri, kesinleşme kanıtını ve tasdik metnini kapsamalıdır. Yalnızca boşanmayı hükme bağlayan kısa paragrafın çevrilmesi, önemli bilgilerin eksik kalmasına yol açabilir.

İki kez ücret ödememek için tasdik ve çeviriyi doğru sırayla yaptırın. Net taramaları ve gönderilen asıl belgelerin kaydını saklayın. Özellikle asıl belgenin yenisini temin etmek zaman alabilecekse, belgeler yurt dışına postalanmadan önce gerekli biçim doğrulanmalıdır.

09 / Yargısal İnceleme

Türk Mahkemesinde Tanıma Koşulları

Mahkeme yoluyla tanıma, evliliğin neden sona erdiğine ilişkin yeni bir yargılama değildir. Türk mahkemesi, yabancı karara hukuki etki kazandırmanın koşullarını inceler. Yabancı kararın sonucuna katılmamak, tek başına tanımaya yönelik geçerli bir itirazla aynı değildir.

58. madde kapsamında tanıma için karşılıklılık aranmaz. Başka bir ifadeyle tanıma, diğer ülkenin Türk mahkeme kararlarına aynı şekilde yaklaşmasına bağlı değildir. Bu durum, diğer tanıma koşullarını ortadan kaldırmaz.

Dolayısıyla ikili antlaşmanın bulunmaması tek başına tanımanın reddi nedeni değildir. Ayrı bir hükmün tenfizi farklı sorular doğurabilir.

10 / Dava Açılması ve Resmî Tebligat

Doğru Mahkeme ve Evrakın Tebliği

Yabancı boşanma kararının tanınması genellikle aile mahkemesinde veya bu sıfatla görev yapan mahkemede görülür. Yetkili yer, başvuranın tercih ettiği şehre göre değil, uygulanacak yetki kurallarına göre belirlenir.

Davalı, başvurunun kendisine karşı yapıldığı kişidir. 5718 sayılı Kanun'un 51. maddesi öncelikle bu kişinin Türkiye'deki yerleşim yerini, yani sürekli kalma niyetiyle oturduğu yeri esas alır. Böyle bir yerleşim yeri yoksa davalının sakin olduğu yere bakılır. Türkiye'de bunların hiçbiri yoksa bu hüküm uyarınca Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerine başvurulabilir. Başvuranın kendi adresi bu ölçütlerin yerine kendiliğinden geçmez.

Dilekçede karar ve istenen tanıma veya tenfiz belirtilmelidir. Dava evrakı hukuken kabul edilen usulle tebliğ edilmelidir. Yurt dışındaki bir kişi bakımından ülke, adres, antlaşma düzenlemeleri ve çeviri gereklilikleri izlenecek adımları etkileyebilir.

Eski eşin yalnızca kabul etmemesi, tanımayı engellemek için tek başına yeterli olmayabilir. Ancak tebligat alma ve ilgili itirazlarını ileri sürme hakkına uyulmalıdır. Doğru adres bilgilerini verin; e-posta veya mesaj yoluyla gayriresmî iletişim, kendiliğinden geçerli mahkeme tebligatı sayılmaz.

11 / İşlem Yapma Yetkisi

Yurt Dışındayken Hukuki Temsil

Hazırlık ve usule ilişkin birçok adım, uygun bir vekâletnameyle avukat tarafından yürütülebilir. Konsoloslukta veya yabancı noterde imzalamadan önce metni doğrulayın. Ticari işler veya bankacılık için verilen genel yetki, gerekli aile hukuku işlemlerini kapsamayabilir.

Belgede özel yetki, fotoğraf ve kabul edilen tasdik ile çeviri işlemleri gerekebilir. Yurt dışında imzalanması bu gereklilikleri ortadan kaldırmaz. Uygun biçim, başvuru yoluna ve düzenleyen makama bağlıdır.

Temsil, seyahat ihtiyacını azaltabilir; ancak şahsen katılımın hiçbir zaman gerekmeyeceği sözü olarak sunulmamalıdır. İdari randevular, kimlik kontrolleri veya belirli bir mahkeme talimatı ayrı düzenlemeler gerektirebilir.

Güvenilir iletişim bilgileri verin ve asıl belgeler ile tebligatların nasıl ele alınacağını kararlaştırın. Adres değişikliğini avukata gecikmeden bildirin. Yabancı kararın geçerliliği veya karara karşı kanun yolları hakkında danışmanlık için o ülkede bir avukat gerekebilir; Türkiye'de tanımaya ilişkin hizmet anlaşması yabancı yargılamaları kendiliğinden kapsamaz.

12 / Medeni Durumun Ötesinde

Nafaka, Çocuklar ve Malvarlığına İlişkin Hükümler

Boşanma kararı, farklı hukuki etkileri olan hükümler içerebilir. Tenfiz istemeden önce yükümlülüğün tam kapsamını, yerine getirmesi gereken kişiyi ve ilgili kişinin veya malların nerede bulunduğunu belirleyin.

5718 sayılı Kanun'un genel çerçevesi kapsamında tenfizde karşılıklılık, antlaşma, mevzuat veya fiilî uygulama yoluyla sağlanabilir. Tek olası dayanak antlaşma değildir. Uygulanabilir bir uluslararası anlaşma farklı bir yol öngörebilir.

Çocuklara ilişkin kararlar özel dikkat gerektirir. 1996 Lahey Çocuk Koruma Sözleşmesi'nin uygulandığı durumlarda Sözleşme'nin kendine özgü tanıma ve tenfiz kuralları vardır. Çocuğun iadesi başvurusu da olağan bir ödeme hükmünün tenfizinden farklıdır. Boşanmanın tescilinin çocuğun başka yere taşınmasına izin verdiğini veya ebeveynliğe ilişkin tüm düzenlemeleri değiştirdiğini varsaymayın.

13 / Dosyadaki Sorunlar

Eksik Belgeler, İtirazlar ve Ret Kararları

Sık karşılaşılan güçlükler arasında eksik kararlar, kesinleşme kanıtının bulunmaması, tutarsız kimlik bilgileri, uygun olmayan vekâletnameler ve yurt dışı tebligat sorunları yer alır. Ek belge talebi ile nihai ret birbirinden ayrılmalıdır.

Bir makam tescili reddederse yazılı gerekçeyi ve başvuru dosyasının tamamını temin edin. Soruna bağlı olarak mahkeme yoluyla tanıma hâlâ mümkün olabilir. İdari ret, yabancı boşanmanın Türkiye'de hiçbir zaman hukuki etki doğuramayacağı anlamına gelmez.

Mahkemenin ret kararı; gerekçesi, tebliği ve başvurulabilecek kanun yolları bakımından ayrıca incelenmelidir. Yeni bir idari başvurunun önceki mahkeme kararının etkisini ortadan kaldırdığını varsaymayın. Kanun yolu veya diğer usul süreleri gecikmeden kontrol edilmelidir.

Hukuki yardım alınmadan hazırlanmış olsa bile önceki başvuruları sunun. Farklı açıklamalarla tekrarlanan başvurular, kayıtların değerlendirilmesini zorlaştırabilir. Sonraki adım, aynı belgeleri tekrar sunmak yerine belirlenen sorunu gidermeye yönelik olmalıdır.

14 / Sonucun Kullanılması

Aile Kütüğü Kayıtları, Yeni Evlilik ve Bağlantılı Haklar

Gerekli işlemden sonra, başvurunun tek başına güncellemeyi tamamladığını varsaymak yerine oluşan aile kütüğü kaydını kontrol edin. Adlar, tarihler ve kayıtlı medeni durum, kabul edilen kararla uyumlu olmalıdır.

59. madde uyarınca tanınan kararın bağlayıcı etkisi, yurt dışında kesinleştiği tarihe kadar geriye gider. Türkiye'deki tanıma tarihi ile yabancı kararın kesinleşme tarihi birbirinin yerine kullanılamaz. Nüfus işlemlerine ilişkin rehber de boşanmanın kaydında yabancı kararın kesinleşme tarihini esas alır.

Bu ayrım, sonraki aile veya miras hukuku konularında önem taşıyabilir. Eski eşin tescile kadar tüm miras haklarını koruduğu yönünde genel bir iddiayı haklı kılmaz. Aynı şekilde her mali talebin süresini tescil tarihinden hesaplamayın; ilgili hak ve uygulanacak kurallar ayrı incelenmelidir.

Yeni bir evlilikten önce güncel kaydı ve evlendirme makamının istediği belgeleri doğrulayın. Sunduğumuz evlenme hizmeti bu süreci kapsar. Aileye dayalı göçmenlik statüsünden yararlanan kişiler ayrıca gecikmeden ikamet izni danışmanlığı almalıdır. Tescildeki gecikme, göç hukukundan doğan hakları uzatıyor veya bildirim sürelerini yeniden başlatıyor gibi değerlendirilmemelidir.

15 / Başvurunun Planlanması

Çalışma Aşamaları, Süre ve Masraflar

1. Kararı Değerlendirin

   Ülkeyi, tarafları, kesinleşmeyi ve kullanım amacını inceleyin.

2. Başvuru Yolunu Seçin

   Tescil, tanıma ve varsa ayrı tenfiz işlemlerini belirleyin.

3. Dosyayı Hazırlayın

   Gerekli suretleri, çevirileri ve temsil yetkisini temin edin.

4. Başvuruyu Yürütün

   Dosyanın sunulmasını, tebligatı, talepleri ve ilgili itirazları takip edin.

5. Sonucu Kontrol Edin

   Kararı, kayıtları ve kararlaştırılan takip adımlarını doğrulayın.

Her yabancı boşanma için geçerli tek bir tamamlanma süresi yoktur. Belgelerin temini, randevu düzeni, mahkemenin iş yükü, yurt dışı tebligat ve kanun yolu başvuruları süreyi etkileyebilir. Ayrı idari başvurular arasındaki 90 günlük aralık, tüm işlemin 90 gün içinde biteceğinin garantisi değildir.

Avukatlık ücretleri; mahkeme veya idari işlem harçlarından, çeviri, tasdik, gönderim ve yabancı belge masraflarından ayrıdır. Hizmet anlaşması, kanun yolu başvurularının, kayıt takibinin ve tenfizin kapsama girip girmediğini belirtmelidir. Mahkemenin yargılama giderlerine ilişkin kararı, özel ücret sözleşmesindeki tutarın tamamının karşılanmasını sağlamayabilir.

Kısa bir kronoloji ilk incelemeyi kolaylaştırır: evlilik, yabancı yargılama, kesinleşmiş karar, önceki Türkiye başvuruları ve şimdi ihtiyaç duyulan sonuç. Kişisel hedef tarihin makamın takvimini belirleyebileceğini varsaymadan planlanan evliliği veya acil ödeme konusunu belirtin.

16 / Yabancı Boşanmalara İlişkin Sorular

Yabancı Boşanma Kararının Tanınması Hakkında Sık Sorulan Sorular