Alacak Tahsili
Türkiye'de

01 / Alacak Tahsili

Türkiye'de Ödenmemiş Borçlar Hakkında Hukuki Danışmanlık

Alacak tahsili, borçlunun kim olduğunun, borcun neden ödenmesi gerektiğinin ve bakiyeyi hangi delillerin desteklediğinin açıkça ortaya konmasıyla başlar. Hukuki yol daha sonra belgelere, varsa uyuşmazlığa ve borçlunun durumuna göre belirlenir. Güçlü bir alacak iddiası ile gerçekçi bir ödeme ihtimali birbiriyle bağlantılı, ancak farklı konulardır.

Legal Istanbul; ödenmemiş faturalar, ticari alacak bakiyeleri, geri ödeme talepleri ve mevcut icra dosyaları konusunda işletmelere ve yabancı alacaklılara danışmanlık verir. Çalışma; delillerin incelenmesini, ödeme taleplerinin gönderilmesini, şartların müzakere edilmesini ve alacaklının uygun hukuki süreçlerde temsil edilmesini içerebilir.

Türkiye'de belirli para alacakları için önceden mahkeme kararı alınmadan icra daireleri aracılığıyla takibe başlanabilir. Diğer alacaklar mahkeme kararı veya farklı bir usul gerektirir. Genel haciz yoluyla takipte gönderilen ödeme emri, dayanak borcun daha önce ispatlandığı anlamına gelmez.

Tahsilat değerlendirmesi; sonraki adımı, maliyetini ve borçlunun itiraz etmesi veya yeterli mal varlığının bulunmaması halinde neler olabileceğini açıklamalıdır. Belirli bir tahsilat tarihi veya garantili bir tahsilat yüzdesi vaat etmemelidir. Alacak iş ilişkisi, tüketici hakları veya kira ile ilgiliyse ek kurallar usulü etkileyebilir.

Fatura alacağında takip, itiraz ve teminat kurallarını Türkiye'de alacak tahsili yolları rehberimizde inceleyebilirsiniz.

02 / Çalışmanın Kapsamı

Alacak Tahsili ve Alacaklının Temsili

Hizmet; ilk değerlendirmeyi, belirli bir tahsilat aşamasını veya devam eden temsili kapsayabilir. Kapsam belirlenirken müzakereler, icra takibi, mahkeme yargılaması ve mal varlığını korumaya yönelik acil başvurular birbirinden ayrılmalıdır.

Talimatlarda masrafları kimin onaylayabileceği, sulh şartlarını kimin kabul edebileceği ve acil kararları kimin verebileceği belirtilmelidir. Yurt dışındaki bir finans ekibi, şirketin alacağı hakkında sulh yapma yetkisi bulunmadan faturaları yönetiyor olabilir.

Legal Istanbul, aynı uyuşmazlıkta karşıt tarafları değil, hizmet konusunda anlaşılan müvekkili temsil eder. Bir borçlu ödeme emri hakkında danışmanlık istediğinde, temsil için ayrıca menfaat çatışması ve kapsam incelemesi gerekir. Yalnızca bir başvurunun alınması, sürelerin takibine ilişkin sorumluluğun kabul edildiği anlamına gelmez.

03 / Alacağın Hazırlanması

Borcun Delilleri ve Ödenmemiş Tutar

Sözleşme veya kabul edilmiş siparişle başlayın. Alacağı açıklayan faturaları, teslim kayıtlarını, hizmet raporlarını ve ödeme geçmişini ekleyin. Mallar için taşıma ve teslim alma belgeleri önemli olabilir. Hizmetlerde tamamlanan işin onaylanmış olması, tek başına bir faturadan daha açıklayıcı olabilir.

Her faturayı, para birimini, vadeyi, kısmi ödemeyi, hesaba yapılan alacak kaydını ve kalan bakiyeyi gösteren bir çizelge hazırlayın. Asıl alacağı faizden ve talep edilen diğer tutarlardan ayrı tutun. Muhasebe yazılımından alınan bir toplam, iptal edilmiş faturaları veya henüz ödenmesi gerekmeyen tutarları içerebilir.

Katılmasanız bile borçlunun şikâyetlerini ve bunlara verilen yanıtları ekleyin. Ayıplı mal iddiası, fiyat düzeltmesi veya tazminat talebi, tutarı ve izlenecek yolu etkileyebilir. Ek ödeme süresi talebi, tüm bağlamıyla birlikte saklanmalıdır.

Elektronik mesajların asıllarını, eklerini ve tarihlerini koruyun. Ekran görüntüleri olayları açıklamaya yardımcı olabilir; ancak asıl kayıtlar hâlâ mevcutsa bunların yerini almamalıdır. Teslimat yapmamış bir tedarikçiye yapılan ödeme bakımından tedarikçinin teslimat yapmamasına ilişkin rehber geri ödeme ve sözleşmeden doğan hukuki yollar konusunu ayrıca ele alır.

04 / Kimlik ve Sorumluluk

Borçlunun ve Hukuki Durumunun Belirlenmesi

Şirketin sicile kayıtlı tam unvanını ve mevcut sicil bilgilerini kullanın. Bir marka, grup internet sitesi veya fabrika adresi birden fazla kuruluşa ait olabilir. Takip veya dava başlatmadan önce sözleşmenin tarafını; faturalarda, teslim kayıtlarında ve önceki ödemelerde yer alan isimlerle karşılaştırın.

Yönetici, ortak veya ana şirket, olağan bir şirket borcundan kendiliğinden sorumlu değildir. Bir teminat taahhüdü, ayrı bir yüklenim veya başka bir hukuki dayanak değerlendirilmelidir. Bir kişinin sözleşmeyi müzakere etmiş olması, tek başına o kişiyi borçlu yapmaz.

Sicile kayıtlı unvan değişikliği, birleşme, tasfiye veya resmî yeniden yapılandırma gibi önemli değişiklikleri kontrol edin. Bir işletme, hukuki veya mali durumu değişmişken reklam vermeye devam edebilir. Eski iş adresinin resmî tebligat için hâlâ uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Güvenilir mal varlığı bilgisini izlenimlerden ayırın. Bir işyerinde stok veya araç bulunması, bunların mülkiyetini kanıtlamaz. Benzer şekilde, sicildeki sermaye tutarı da nakit bulunduğunun kanıtı değildir. Bu kontroller, ek hukuki masrafların olası tahsilatla orantılı olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur.

05 / Usulün Seçilmesi

İlamlı ve İlamsız İcra

İcra ve İflas Kanunu farklı usuller öngörür. Tercih, bir yolun her zaman daha hızlı veya güçlü olduğu yönündeki genel bir varsayıma değil, alacağa ve belgelere dayanmalıdır.

Sözleşmede yetki veya tahkim şartı da bulunabilir. Başvuru yapılmadan önce bunun geçerliliği ve etkisi kontrol edilmelidir. İstanbul'da bir adres bulunması, İstanbul'daki her icra dairesini veya mahkemeyi kendiliğinden yetkili kılmaz.

Mevcut takip ve davalar önemlidir. Yeni bir adımın önceki çalışmaları tekrarlamaması, bunlarla çelişmemesi veya bunları gözden kaçırmaması için tüm dosya numaralarını ve kararları sunun. Yabancı mahkeme ve hakem kararları, Türkiye'de tenfiz ve icra bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

06 / Takip veya Dava Öncesi

Ödeme İhtarları, Faiz ve Zamanaşımı Süreleri

Ödeme talebi; sözleşmeyi, tutarı, vadeyi ve istenen yanıtı belirtmelidir. Doğru muhatap, iletim yöntemi ve hukuki amaç önemlidir. Borçluyu temerrüde düşüren resmî ihtar, muhasebe ekibinin rutin hatırlatmasından farklıdır.

Faiz ayrı bir hesaplama gerektirir. Sözleşme, alacak türü, para birimi, temerrüt tarihi ve uygulanabilir kurallar tutarı etkileyebilir. Talep edilip edilemeyeceğini kontrol etmeden, yurt dışında uygulanan bir geç ödeme bedelini veya sabit oranlı tahsilat ücretini eklemeyin.

Beklemeyi kabul etmeden önce zamanaşımı sürelerini değerlendirin. Borcun türü ve ilgili olaylar, kullanılabilecek süreyi belirler. Yeni bir hatırlatma göndermenin veya gayriresmî müzakerelere devam etmenin alacağı zamanaşımına karşı koruduğunu varsaymayın.

Mal varlığının elden çıkarılmasına ilişkin dayanaklı bir endişe varsa ödeme talebinin zamanlamasını olası koruma tedbirleriyle birlikte değerlendirin. Değerlendirme, borçluya baskı yapmak için tehditlere veya dayanaksız iddialara başvurmak yerine, atılacak adımın neden haklı olduğunu açıklamalıdır.

07 / Usule İlişkin Süreler

Ödeme Emirleri ve İtiraza Karşı Başvuru Yolları

Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde borçlunun itiraz süresi, kural olarak tebliğden itibaren yedi gündür. Süresinde yapılan itiraz, takibi itiraz edilen kısım yönünden durdurur. Bu kural her ödeme emri türüne uygulanmamalıdır.

Alacaklı daha sonra başvurabileceği yolları değerlendirmelidir. İcra mahkemesinde itirazın kaldırılması, belirli delil şartları olan sınırlı bir usuldür. İtirazın iptali davası ise borcun daha kapsamlı incelenmesini sağlar. Bu yollar birbirinin yerine geçmez.

Bunlar başlangıç kurallarıdır; süre hesaplama aracı değildir. 264. madde, ihtiyati haciz için ayrıca kısa tamamlayıcı işlem süreleri öngörür. Bu nedenle genel altı aylık veya bir yıllık sürenin beklenmesi, mevcut korumanın kaybedilmesine yol açabilir. Tebligat meseleleri ve süreleri hukuken durduran dönemler, somut olayda ayrıca incelenmelidir.

Size bir ödeme emri veya itiraz tebliğ edilmişse belgenin tamamını ve tebligat kaydını derhal sunun. Kurum içi bir e-postanın tarihi, sürenin hukuki başlangıç tarihi olmayabilir. Evrakı avukata iletmenin, gereken karşı başvuruyu tamamladığı anlamına geldiğini varsaymayın.

08 / Çekişmeli Alacaklar

Ticari Arabuluculuk ve Mahkeme Yargılaması

Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi, kapsama giren itirazın iptali talepleri de dahil olmak üzere belirli ticari para alacaklarında dava öncesi arabuluculuk öngörür. Bu, her icra dosyasının açılmasından önce yerine getirilmesi gereken bir koşul değildir. Talep ve uygulanabilir istisnalar değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk, çözümü görüşme fırsatı sağlar; indirim kabul etmeyi zorunlu kılmaz. Yararlı bir görüşme için belgelerle desteklenen bakiye, karar verme yetkisi ve açık ödeme şartları gerekir. Varılan anlaşma; kapsamı, imzaları ve icra edilebilirliği açısından incelenmelidir.

Uyuşmazlık mahkemeye taşınırsa sözleşmenin, ifanın ve tartışmalı kesintilerin ayrıntılı biçimde ispatlanması gerekebilir. Çeviri, muhasebe kayıtları veya bilirkişi incelemesi, maliyeti ve süreyi etkileyebilir. Borçlu karşı dava da açabilir veya uyuşmazlığın başka bir mahkemede ya da tahkimde görülmesi gerektiğini ileri sürebilir.

Mahkeme sonucu ile ödeme ayrı aşamalar olmaya devam eder. Kapsamlı ek çalışmaya başlamadan önce olası faydayı, masraflar ve mevcut mal varlığı karşısında yeniden değerlendirin. Davanın kazanılması, her avukatlık ücretinin veya ticari kaybın kendiliğinden karşılanmasını sağlamaz.

09 / Geçici Hukuki Korumalar

Nihai Tahsilattan Önce İhtiyati Haciz

İhtiyati haciz, bir para alacağı için mal varlığını korumayı amaçlayan mahkeme tedbiridir. 257. madde uyarınca kural olarak, rehin veya ipotekle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para borcu esas alınır. Henüz vadesi gelmemiş alacaklar için kanunda daha dar koşullar öngörülür.

Başvuru, borçluyu, yükümlülüğü, vadeyi ve ödenmemiş tutarı birbiriyle ilişkilendiren deliller gerektirir. Ödenmemiş bir fatura, kendiliğinden ihtiyati haciz kararını haklı kılmaz. Mevcut teminatlar ve hukuki koşullar değerlendirilmelidir. Mal varlığının elden çıkarılması riski, ilgili olduğu durumlarda doğru biçimde açıklanmalı; uydurulmamalı veya her durumda aranan ek bir koşul olarak görülmemelidir.

Mahkeme, haksız ihtiyati hacizden doğabilecek zarara karşı teminat isteyebilir. Bu, yabancı taraflardan istenen teminattan ayrıdır. Bir teminat yükümlülüğünden muafiyet, diğerini mutlaka ortadan kaldırmaz; haksız ihtiyati haciz, alacaklının tazminat sorumluluğuna yol açabilir.

Karar, yetkili daire aracılığıyla uygulanmalı ve ardından gerekli usul işlemleri yapılmalıdır. Karar tek başına alacaklıya ödeme sağlamaz veya borcu kesin olarak belirlemez. Bu nedenle başvurudan önce gerekli kaynaklar ve talimatlar hazır olmalıdır. İhtiyati haciz rehberi başvuru koşullarını, uygulamayı ve korumanın sürdürülmesini daha ayrıntılı açıklar.

10 / Uygulamada Tahsilat

Mal Varlığı Araştırması, Haciz ve Satış

Tahsilat; borçluya ait banka hesaplarındaki paraları, taşınmazları, araçları, alacakları veya diğer mal varlığı değerlerini kapsayabilir. Yapılabilecek araştırmalar ve icra işlemleri, sürecin aşamasına bağlıdır. Bir avukat, takip veya dava öncesinde özel banka bakiyelerine sınırsız erişim vaat edemez.

Mal varlığının mülkiyeti ve değeri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. İşletme, faaliyet yerini veya ekipmanını kiralamış ya da başka bir tarafa ait stokları elinde bulunduruyor olabilir. Üçüncü kişilerin hak iddiaları, haczedilemeyen mallar ve önceki teminat hakları, tahsilat için kullanılabilecek varlıkları sınırlayabilir.

Satış gerekiyorsa değerleme, satış masrafları, itirazlar ve diğer alacaklıların hakları, sonuçta alınacak tutarı etkileyebilir. Yüksek bir fiyatla ilana konmuş bir taşınmaz, önceki haklar ve masraflar dikkate alındığında bu alacaklıya çok az değer bırakabilir.

Raporlamayı açık tutun: Talep edilen tutar, belirlenen mal varlığı, uygulanan tedbirler ve fiilen alınan para farklı göstergelerdir. Her ödemeden sonra dosyayı güncelleyin. Daha önce ödenmiş bir tutar için takibe devam etmek, gereksiz masrafa ve hukuki sorumluluk riskine yol açabilir.

İcra, hukuka uygun usullerle yürütülür. Alacaklı, ödemeyi zorlamak için mala el koyamaz, borçlunun bankasına özel olarak talimat veremez veya borçla ilgisi olmayan aile üyeleriyle iletişime geçemez. Olağan bir borcun ödenmemesi, tek başına dolandırıcılık kanıtı değildir.

11 / Yurt Dışından Talimatlar

Yabancı Alacaklıların Belgeleri ve Teminat

Yabancı bir işletmenin, yalnızca kendi alacağını takip etmek için Türkiye'de bağlı şirket kurması genellikle gerekmez. Bununla birlikte kimliğini, talimat veren kişinin yetkisini ve Türkiye'deki avukata verilen yetkiyi göstermelidir.

Tasdik işlemlerini düzenlemeden önce belge gerekliliklerini teyit edin. Apostil, ilgili resmî imza veya mührün gerçekliğini doğrular; borcun geçerli olduğunu göstermez. Her belge için aynı tasdik şekli gerekmez.

5718 sayılı Kanun'un 48. maddesi, uygulanabilir muafiyetler saklı kalmak üzere, dava açan veya icra takibi yapan yabancı taraflardan teminat alınmasını öngörür. İlgili alacaklı bakımından antlaşmalar ve karşılıklılık kontrol edilmelidir. Adalet Bakanlığının 2023 tarihli açıklamaları, icra dosyalarındaki değerlendirmeyi ele alır. Tüm yabancı alacaklılar için kendiliğinden muafiyet veya tek bir sabit teminat tutarı bulunduğunu varsaymayın.

Uygun yetkilendirmeyle temsilin büyük bölümü yurt dışından koordine edilebilir. Bu, belge, ifade veya katılım gerektirebilecek her durumu ortadan kaldırmaz. Belgelerin güvenli paylaşımını ve kısa bir süre söz konusu olduğunda kimin talimat verebileceğini kararlaştırın.

12 / Sınır Ötesi Tahsilat

Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararları

Yabancı bir mahkeme kararı, kendiliğinden Türkiye'de icra edilebilir bir ilama dönüşmez. 5718 sayılı Kanun uyarınca tenfiz için kural olarak yetkili Türk mahkemesinin kararı gerekir. Kesinleşme, ilk yargılamaya usulüne uygun katılım, kamu düzeni ve diğer hukuki koşullar incelenmelidir.

Tanıma ve tenfiz aynı işlem değildir. Tanıma, yabancı kararın hukuki etkisiyle ilgilidir; cebri tahsilat için uygun tenfiz ve icra yolu gerekir. Yalnızca hükmedilen tutarı gösteren kısa bir alıntı yerine, kararın tamamını ve ilgili kayıtları sunun.

Yabancı hakem kararları, ayrı bir kanuni ve uluslararası sözleşme çerçevesine tabidir. Tahkim anlaşması, hakem kararı ve kararın durumuna ilişkin deliller birlikte incelenmelidir. Mahkeme kararlarına ilişkin kuralların, hakem kararına aynen uygulanacağını varsaymayın.

Kararda adı geçen borçlunun Türkiye'de mal varlığı olup olmadığını ve başka bir yerde herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığını kontrol edin. Eşgüdümlü süreçlerde aynı alacağın iki kez tahsil edilmesinden kaçınılmalıdır. Yurt dışındaki mevcut avukat, kaynak belgeler ve usul geçmişi konusunda yardımcı olurken Türkiye'deki avukat yerel adımları değerlendirir.

13 / Ödeme Düzenlemeleri

Sulh, Taksitler ve Haklardan Vazgeçme

Özellikle bakiyenin kabul edildiği ancak nakit akışının sınırlı olduğu durumlarda sulh, ödeme için uygulanabilir bir yol sunabilir. Önerilen şartları yalnızca alacağın nominal tutarıyla değil, takip veya davaya devam etmenin gerçekçi sonucuyla da karşılaştırın.

Tutarı, para birimini, ödeme tarihlerini, ödemeyi alacak kişiyi ve bir taksidin ödenmemesinin sonuçlarını belirleyin. Kimin imza yetkisi olduğunu ve ek teminatın geçerli ve kullanılabilir olup olmadığını kontrol edin. Önceki sözler yerine getirilmediyse yeni bir teminatsız taahhüt çok az katkı sağlayabilir.

İndirim, ibra veya geri çekmenin ne zaman hüküm doğuracağını belirleyin. Ödeme kesin olarak alınmadan asıl alacaktan vazgeçmek veya haczi kaldırmak, alacaklının durumunu değiştirebilir. Anlaşma; masrafları, faizi ve kısmi ödemelerin nasıl değerlendirileceğini de düzenlemelidir.

Müzakereler sürerken resmî süreleri izlemeye devam edin. Taslak anlaşma, tamamlanmış ödeme değildir. Dosyayı kapatmadan önce alınan parayı, kalan bakiyeyi, gerekli ibra ve kaldırma işlemlerini ve devam eden yükümlülükleri teyit edin. Gelecekteki işlemler için Ticari Sözleşmeler hizmeti ilişki başlamadan önce ödeme şartlarını ve teminatı ele alabilir.

14 / Toplu Usuller

Konkordato, İflas ve Diğer Alacaklıların Hakları

Konkordato olarak bilinen, mahkeme denetimindeki yeniden yapılandırma, tahsilatın durumunu değiştirebilir. İlgili koruma dönemi boyunca yeni ve mevcut icra takipleri, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere sınırlandırılabilir veya durdurulabilir. Somut mahkeme kararı ve alacağın durumu kontrol edilmelidir.

İflas, yalnızca olağan bireysel tahsilattan farklı olarak alacaklılar için toplu bir süreci içerir. Alacağın kaydı, sıra, itirazlar ve paylaştırmalar ayrı işlemler gerektirebilir. Önceki bir ödeme talebinin veya icra dosyasının bu süreçteki her adımı tamamladığı varsayılmamalıdır.

Resmî ilanı veya kararı gecikmeden edinin. Borçlunun yeniden yapılandırma yaptığını gayriresmî olarak söylemesi, mahkeme korumasının varlığını veya kapsamını göstermez. Aynı şekilde, mevcut bir kararı dikkate almamak gereksiz masrafa ve alacaklı için önemli sürelerin kaçırılmasına yol açabilir.

Mal varlığı devredilmişse belirli koşullar altında bu işleme karşı hukuki yola başvurulabilir. Başka bir işletmeye yapılan satış, kendiliğinden hukuka aykırı veya geri alınabilir değildir. Dava önerilmeden önce zamanlama, deliller, taraflar ve başvurulabilecek hukuki yol ayrıca değerlendirilmelidir.

15 / Çalışmanın Planlanması

Tahsilat Aşamaları, Ücretler ve Raporlama

Çalışma aşamalara ayrılmalı ve ek masraf yapılmadan önce açık bir karar alınmalıdır. Süre; tebligata, itirazlara, mahkeme işlemlerine, mal varlığının bulunmasına ve varsa ödeme güçlüğüne ilişkin süreçlere bağlıdır. Her borç için geçerli tek bir takvim yoktur.

1. Dosyayı İnceleyin

   Borçluyu, tutarı, delilleri, vadeyi ve mevcut süreçleri doğrulayın.

2. İzlenecek Yolu Kararlaştırın

   Usulü, aciliyeti, bütçeyi ve uygulamadaki tahsilat ihtimalini değerlendirin.

3. İlk Adımı Atın

   Kararlaştırılan bildirimi, müzakereyi veya usule ilişkin başvuruyu hazırlayın.

4. Yanıtı Değerlendirin

   İtirazları, ödeme tekliflerini ve mal varlığı bilgilerindeki değişiklikleri ele alın.

5. Sonucu Takip Edin

   Ödemeleri, süreci sürdürmek için gerekli adımları ve kalan bakiyeyi kaydedin.

Kararlaştırılan ücret ile daha sonra borçlu aleyhine hükmedilen tutar birbirinden ayrıdır. Takip veya davanın başarıyla sonuçlanması, her masrafın tahsil edileceğini garanti etmez. Raporlar; yapılan işlemi, sonraki tarihi, oluşan masrafları ve müvekkilden beklenen kararı açıklamalıdır.

16 / Sorular

Alacak Tahsili Hakkında Sık Sorulan Sorular