Ceza Savunması
Türkiye'de

01 / Ceza Muhakemesi

Yabancı Uyruklular İçin Türkiye'de Ceza Savunması

Ceza hukukuna ilişkin bir süreç, polisin araması, bir şikâyet, ifade talebi veya sınırda yaşanan bir olayla başlayabilir. İlk iş, ilgili makamı, isnadı ve kişinin süreçteki sıfatını belirlemektir. Bir şikâyette adınızın geçmesi, suçluluğunuzu kanıtlamaz veya hakkınızda yakalama emri bulunduğu anlamına gelmez.

Legal Istanbul, kişilere ceza soruşturmaları, yargılama ve başvurulabilecek kanun yolu süreçlerinde danışmanlık ve temsil hizmeti sunar. Yabancı uyruklular için çalışma; dil desteğini, yurt dışından gelen belgeleri ve bir kararın seyahat veya ikamet üzerindeki etkisini de kapsayabilir. Bu konular birlikte değerlendirilmeli, ancak tek bir işlem olarak ele alınmamalıdır.

Türk Ceza Kanunu suçları ve cezaları tanımlar. Genellikle CMK kısaltmasıyla anılan Ceza Muhakemesi Kanunu ise soruşturmayı, savunmayı, yargılamayı ve kanun yolu incelemesini düzenler. Anayasal güvenceler arasında kişi özgürlüğü, adil yargılanma hakkı ve masumiyet karinesi bulunur. Sırf soruşturma başlatıldığı için bir kişi suçlu kabul edilmez.

Soruşturma sırasında suç işlediğinden şüphe edilen kişi şüphelidir. İddianame kabul edildikten sonra suç isnadı altındaki kişi sanık sıfatını alır. Tanığın veya şikâyetçinin sıfatı farklıdır. Bu sıfatın doğrulanması, sonraki adımda geçerli hak ve yükümlülüklerin belirlenmesine yardımcı olur.

02 / Temsilin Kapsamı

Ceza Dosyanızda Nasıl Yardımcı Oluyoruz?

Yapılacak çalışma, dosyanın bulunduğu aşamaya ve mevcut belgelere bağlıdır. Acil bir gözaltı durumu, tarihi belirlenmiş bir duruşmadan veya kanun yoluna başvurulması gereken bir hükümden farklı bir yaklaşım gerektirir.

İşi kabul etmeden önce müvekkilin kim olduğunu belirler ve menfaat çatışması olup olmadığını kontrol ederiz. Ücretleri ödeyen bir aile üyesi veya işveren, kendiliğinden savunmayı yönlendirme veya her gizli ayrıntıyı öğrenme hakkı kazanmaz. Aynı dosyadaki sanıkların menfaatleri farklıysa ayrı avukatlara ihtiyaç duyulabilir.

Hizmet anlaşması, yapılacak işi, ücretleri ve iletişim düzenini belirler. Soruşturma, yargılama, kanun yolları ve cezanın infazına ilişkin çalışmalar için ayrı görevlendirmeler gerekebilir. Hiçbir avukat serbest bırakılmayı, bir şikâyetin sonuçsuz kalmasını veya belirli bir hüküm verilmesini garanti edemez.

03 / Hukuki Durumunuzu Anlamak

Hukuki Yardım, Susma Hakkı ve Dil Desteği

CMK, şüpheli ve sanıklar için güvenceler sağlar. Bu haklar, kişinin anlayacağı şekilde açıklanmalıdır. Bir isnat hakkında ifade verilmesi isteniyorsa kısa ve gayriresmî bir görüşme, gereken hukuki danışmanlığın yerini almamalıdır.

150. madde uyarınca, avukat seçebilecek durumda olmadığını belirten kişi, kanuni koşullar altında müdafi görevlendirilmesini isteyebilir. Çocuklar ve belirli ağır suç isnatları dâhil, kanunda belirtilen durumlarda görevlendirme zorunludur. Bu güvence, yalnızca nasıl talepte bulunacağını bilen kişilerle sınırlı değildir. Özel avukatlık hizmeti ile müdafi görevlendirme sistemi ayrı düzenlemelerdir.

154. madde, avukatla başkalarının duyamayacağı şekilde görüşmeyi güvence altına alır. Yalnızca belirtilen suçlarda hâkim, savcının istemi üzerine görüşme hakkını 24 saat süreyle kısıtlayabilir. Bu kısıtlama sırasında ifade alınamaz. Her kısıtlamanın hukuki dayanağı kontrol edilmelidir.

Avukat, tercüman veya tıbbi yardım talebi açıkça dile getirilmeli ve kayda geçirilmelidir. Bir hakkın kullanılması engellenirse veya tutanak hatalıysa uygun adımın değerlendirilebilmesi için avukata derhâl bilgi verin.

04 / İfade ve Tutanaklar

Kollukta veya Savcılıkta İfade Vermeye Hazırlık

İfade, dosya kayıtlarının bir parçası olur. Olayları anlatmadan önce isnadı anlayın ve mevcut bilgileri avukatınızla inceleyin. Bizzat hatırladıklarınız ile başka bir kişinin size anlattıklarını birbirinden ayırın. Tarihler hakkında tahminde bulunmayın ve yalnızca görüşmeyi bitirmek için size önerilen bir anlatımı kabul etmeyin.

147. madde; isnat hakkında bilgilendirilme, hukuki yardım, susma hakkı ve delil taleplerini düzenler. Kimlik soruları doğru yanıtlanmalıdır. İsnat edilen suç hakkında açıklama yapıp yapmama ve nasıl açıklama yapma kararı, internetteki genel bir metne değil, somut durum hakkında alınan hukuki danışmanlığa dayanmalıdır.

İmzalamadan önce tutanağı okuyun veya usulüne uygun biçimde tercüme edilmesini sağlayın. Hataların, eksiklerin veya tercüme sorunlarının düzeltilmesini ve kayda geçirilmesini isteyin. Bir belgeyi anlayamıyorsanız bunu söyleyin. Önceki ifadelerinizi ve bunları etkilemiş olabilecek baskı, yaralanma, ilaç kullanımı veya sağlık durumunu avukatınıza anlatın.

148. madde; cebir, tehdit ve diğer hukuka aykırı ifade alma yöntemlerini yasaklar. Ayrıca müdafi bulunmadan kollukça alınan ifadenin, hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamayacağını düzenler. Bu, önceki her ifadenin ortadan kalkacağı veya dosyanın bütünüyle sona ereceği yönünde bir güvence değildir.

05 / Acil Durum

Yakalama ve Gözaltı

Yakalama, gözaltı ve tutuklama farklı işlemlerdir. Bunlardan gözaltı, soruşturma sırasında uygulanan geçici bir tedbirdir. Hapis cezası değildir. Hukuki dayanağı, başlangıç zamanı ve varsa uzatma kararları kontrol edilmelidir.

91. maddedeki genel kural, yakalama anından itibaren en fazla 24 saattir; en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmek için zorunlu yol süresi bu hesaba katılmaz ve bu süre 12 saati geçemez. Toplu suçlarda belirli koşullar altında yazılı uzatma kararları verilebilir. Özel kanuni düzenlemeler de uygulanabilir. Bu nedenle herkesin bir gün sonra serbest bırakılacağını vaat etmek veya 48 saati her dosyada olağan bir uzatma süresi olarak göstermek doğru değildir.

Avukat; gözaltı kararını, kayıtları ve başvurulabilecek yargısal denetim yolunu değerlendirebilir. Yakalamanın zamanını ve yerini, kişinin tutulduğu birimi ve biliniyorsa dosya numarasını kaydedin. Tıbbi ihtiyaçlar, reçeteli ilaçlar ve yaralanmalar yetkililere ve avukata gecikmeden bildirilmelidir.

Aileler güvenilir bir irtibat kişisi belirlemeli ve doğru bilgiler vermelidir. Sosyal medya paylaşımı veya hukuk bürosuna gönderilen mesaj, itiraz başvurusu yerine geçmez ve avukatın hazır bulunmasının ayarlandığını doğrulamaz. Kararlaştırılan acil iş için açık teyit isteyin.

06 / Hüküm Öncesi Kısıtlamalar

Tutuklama, Tahliye ve Adli Kontrol

Kesin sonuçtan önce uygulanan tutuklama, kişinin yargı kararıyla özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. 100 ve 101. maddeler, gerekli şüphenin, kanuni bir tutuklama nedeninin ve ölçülülüğün bulunmasını şart koşar: tedbir, somut koşullarda aşırı olmamalıdır. Kararlarda deliller ve daha hafif tedbirlerin neden yetersiz kalacağı ele alınmalıdır.

Tahliye başvuruları, kararda gösterilen somut gerekçeleri ele almalıdır. Güvenilir bir adres, işlemlere katılım, sağlık ihtiyaçları ve ileri sürülen kaçma veya delillere müdahale riskine ilişkin deliller değerlendirmeye konu olabilir. Tek başına dönüş bileti her kaygıyı gidermez.

Adli kontrol, beraat anlamına gelmez. Yazılı yükümlülükler usulüne uygun biçimde değiştirilene kadar bunlara uyun. Seyahat kısıtlamasının kaldırılması için yapılan başvuru, sonuçlanana kadar kısıtlamayı askıya almaz.

07 / Savunmaya Hazırlık

Dosyaya Erişim, Belgeler ve Dijital Deliller

153. madde, kanunun izin verdiği soruşturma kısıtlamaları saklı kalmak üzere müdafiye dosyayı inceleme ve örnek alma hakkı verir. Bir kısıtlama, her belgeyi kendiliğinden kapsamaz. Şüphelinin ifadesi, bilirkişi raporları ve hazır bulunmaya hakkı olan işlemlerin tutanakları, 153(3). madde kapsamında özel olarak korunur.

160. madde uyarınca savcı, şüphelinin hem lehine hem de aleyhine olan delilleri toplamak ve korumak zorundadır. Savunma çalışması; eksik delilleri belirlemeyi, bunlara getirilen yorumlara karşı çıkmayı ve nasıl elde edildiklerini değerlendirmeyi içerir. 217. madde, hukuka uygun delillerin usulüne uygun yargılama süreci içinde değerlendirilmesini gerektirir.

Mesajlar, sözleşmeler, işlemler, fotoğraflar veya seyahat kayıtlarıyla ilişkilendirilmiş, tarihli bir olay anlatımı hazırlayın. Özgün elektronik dosyaları ve mevcut üst verileri, yani kaynak ve tarihlerine ilişkin bilgileri koruyun. Kırpılmış bir ekran görüntüsü, anlamını değiştirebilecek bağlamı dışarıda bırakabilir. Avukatın değerlendirebilmesi için aleyhinize görünen belgeleri de ekleyin.

Kayıtları silmeyin, belgeleri değiştirmeyin, başka bir kişinin özel hesabına izinsiz erişmeyin veya tanıklardan ortak bir anlatım üzerinde anlaşmalarını istemeyin. Delil başka bir kuruluşun elindeyse hukuka uygun koruma veya ibraz talebinin değerlendirilebilmesi için bunu belirtin.

08 / İsnat Edilen Fiil

Kişisel, Mali ve Ticari Faaliyetlere İlişkin İsnatlar

Savunma, yalnızca şikâyette kullanılan suç adına değil, iddia makamının neyi kanıtlaması gerektiğine bağlıdır. Fiil, aranan kast, sorumlu kişinin kimliği ve delillerin güvenilirliği ayrı ayrı ele alınmalıdır. Uygulanacak hukuk ve isnat edilen suçun tarihi de önemlidir.

Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca ceza sorumluluğu şahsidir. Şirket ve yöneticileri, menfaatleri aynı olan tek bir sanık gibi ele alınmamalıdır. Kanunda öngörüldüğünde tüzel kişiler hakkında belirli güvenlik tedbirleri uygulanabilir; gerçek kişilerin sorumluluğu ise ayrı değerlendirilmelidir.

Uyuşturucu suçları, örgütlü suçlar veya cinsel suçlar dâhil daha ağır isnatlar, farklı usul güvenceleri ve kısıtlamalar içerebilir. İzlenecek yol, somut suç isnadına göre belirlenmelidir; genel bir hizmet sayfası olası cezayı veya sonucu belirleyemez.

09 / İddianame ve Yargılama

Duruşmaya Hazırlık ve Savunmanın Sunulması

İddianame, savcılığın iddialarını ve bunları destekleyen delilleri ortaya koyar. Mahkemenin iddianameyi kabul etmesi kovuşturma aşamasını başlatır; suçluluk tespiti değildir. Yalnızca suç başlığına dayanmak yerine isnat edilen olayları, hukuki nitelendirmeyi ve delilleri inceleyin.

Yargılamaya hazırlık; müvekkilin anlatımını, tanık sorularını, itirazları, bilirkişi konularını ve ek delil taleplerini kapsar. Avukat, mahkemenin görevli ve yetkili olup olmadığını, önemli delillerin açıklanıp açıklanmadığını ve tartışılıp tartışılmadığını değerlendirebilir. Tercüme edilmiş bir özet yararlıdır, ancak resmî belgelerin tamamının yerini almamalıdır.

Hazır bulunma yükümlülükleri dosyaya ve geçerli istisnalara bağlıdır. Avukat görevlendirmek, sanığı kendiliğinden duruşmaya katılmaktan muaf tutmaz. Onaylanmış bir uzaktan katılım usulü veya muafiyet mümkün olabilir; ancak yurt dışında yaşamak ya da avukatla özel bir anlaşma yapmak bunun sağlandığı anlamına gelmez.

Duruşma bildirimlerini saklayın ve gerçek bir engel ortaya çıktığında avukatınıza derhâl haber verin. Tarih değişikliği talep etmek, duruşmaya katılmama izni almakla aynı değildir. Her duruşmadan sonra sonraki tarihi, kararları, delil sunma sürelerini ve devam eden kısıtlamaları kontrol edin. Bir dava birden fazla duruşma gerektirebilir; kesin bir bitiş tarihi vaat edilemez.

10 / Kararlar ve Diğer Usuller

Dosyanın Kapanması, Beraat ve Alternatif Usuller

Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı kararı, mahkemenin beraat kararı ve mahkûmiyet farklı sonuçlardır. Gözaltından veya tutukluluktan serbest bırakılmak, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Yazılı kararı alın; kesinleşip kesinleşmediğini, kanun yoluna açık olup olmadığını veya başka işlem gerektirip gerektirmediğini kontrol edin.

Bazı suçlarda uygulanabilen bir usul de uzlaştırmadır. Bu, taraflar arasında kanunla düzenlenen bir süreçtir; para ödenmesinin her suç isnadını ortadan kaldıracağına ilişkin gayriresmî bir vaat değildir. Suçun niteliği, kapsam dışı hâller, rıza ve kararlaştırılan yükümlülüğün yerine getirilmesi incelenmelidir.

Şikâyetten vazgeçme de uzlaştırmadan farklıdır. Şikâyete bağlı olmadan takip edilen suçlarda vazgeçme, yetkililerin süreci sürdürmesini mutlaka engellemez. Özel hukuka ilişkin tazminat ile ceza sorumluluğu birbirinin yerine geçer kabul edilmemelidir.

Diğer basitleştirilmiş usuller veya cezaya ilişkin seçenekler yalnızca belirli koşullarda uygulanabilir. Bir öneriyi kabul etmeden önce hukuki etkisini, gereken kabulleri veya rızayı, kanun yolu haklarını ve adli kayıtlar ile göç hukuku açısından olası sonuçlarını anlayın. Kurallar değişebildiğinden karar tarihi ve güncel hukuki çerçeve önemlidir. Dosya incelenmeden standart bir indirim veya hapis içermeyen bir sonuç vaat edilmemelidir.

11 / Kararın İncelenmesi

İtiraz, İstinaf, Temyiz ve Diğer Başvuru Yolları

Başvurulabilecek kanun yolu, karara bağlıdır. Bir ara karara itiraz, bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu ve Yargıtayda temyiz incelemesi aynı usul değildir. Her hüküm, her inceleme aşamasına açık değildir.

273 ve 291. maddelerin güncel metnine göre, ilgili kanun yolunun açık olduğu hâllerde istinaf ve temyiz için olağan başvuru süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. 268. madde ise başka bir hüküm yoksa itiraz için genel olarak kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta öngörür. Eski kararlar ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Her süreyi duruşma tarihinden veya bir aile üyesinin mesaj ilettiği tarihten hesaplamayın. Elektronik tebligat bilgileri dâhil kararın ve tebligat kaydının tamamını avukatınıza verin. Tercüme veya yeni avukat talebi, sürelerin işlemesini kendiliğinden durdurmaz.

Kanun yolu başvurusu, ilgili inceleme yetkisi kapsamında belirlenebilen hukuki veya maddi hataları ele almalıdır. Anayasa Mahkemesine veya uluslararası mercilere başvuruların ayrı kabul edilebilirlik koşulları ve süreleri vardır; bunlar kendiliğinden kullanılabilen ek bir istinaf veya temyiz aşaması değildir. Böyle bir yol söz konusuysa olağanüstü bir başvurunun süreyi uzattığını varsaymak yerine durumu gecikmeden değerlendirin.

12 / Dil ve Konsoloslukla İletişim

Tercüman Desteği ve Yurt Dışından Temsil

202. madde, kişi Türkçe olarak kendisini yeterince ifade edemediğinde, ilgili soruşturma işlemleri de dâhil olmak üzere tercüman güvenceleri sağlar. Vatandaşlık tek başına dil yeterliliğini belirlemez. Dili ve iletişim ihtiyaçlarını doğru belirtin; usul gereği görevlendirilmiş tercüman gerekiyorsa İngilizce konuşan bir avukat onun yerini tutmaz.

Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 36. maddesi uyarınca, özgürlüğünden yoksun bırakılan yabancı uyruklu kişiye konsolosluğa bildirim hakkı gecikmeden açıklanmalıdır. Kişi talep ederse ilgili konsolosluğa gecikmeden bildirim yapılmalıdır. Uygulanabilir antlaşma düzenlemeleri ve kişinin vatandaşlığı ayrıca inceleme gerektirebilir.

Konsolosluk kendi görev alanında yardımcı olabilir; ancak müdafinin yerini almaz ve bir Türk mahkemesinin kişiyi serbest bırakıp bırakmayacağına karar vermez. Aileye bilgi verilmesi ve dosya bilgilerinin paylaşılması, müvekkilin isteklerine ve geçerli kurallara uygun olmalıdır.

Yurt dışındaki müvekkiller için temsil belgeleri, resmî bilgi talepleri ve izin verilen katılım usulleri planlanmalıdır. Yazılı beyanlar, şahsen verilmesi gereken ifadenin yerini kendiliğinden almaz. Bu konular, yurt dışında yaşarken ceza soruşturmaları rehberimizde ele alınmaktadır. Danışmanlığın eksiksiz bir anlatıma dayanabilmesi için başka ülkelerdeki önceki işlemleri ve ifadeleri açıklayın.

13 / Ayrı Hukuki Kayıtlar

Seyahat Kısıtlamaları ve Göç Hukukuna İlişkin Sonuçlar

Geçerli bir vize, ikamet izni veya temiz adli sicil belgesi, devam eden bir soruşturma ya da uygulanmayı bekleyen bir karar bulunmadığını kanıtlamaz. Önceki bir ziyaretin sorunsuz geçmesi, sonraki seyahat için güvence değildir. Bilinen kaygıları seyahatten önce değerlendirin ve doğrulanmış bilgileri kontrol edilemeyen bilgilerden ayırın.

Adli kontrol, kişi serbest bırakılmış olsa bile Türkiye'den ayrılmasını engelleyebilir. Bir yurt dışına çıkış kısıtlaması giriş yasağından farklıdır. Ülkeye giriş izni, uçak rezervasyonu veya işveren yazısı mahkeme kararını geçersiz kılmaz.

Ceza muhakemesi, sınır dışı etme, idari gözetim veya ikamet kararlarıyla bağlantılı olabilir. Bunlar her dosyada kendiliğinden ortaya çıkan sonuçlar değildir ve ayrı başvurular gerektirebilir. Beraat veya ceza dosyasının kapanması, tüm idari kayıtların silindiğini tek başına doğrulamaz.

Ayrı bir kararın bulunduğu durumlarda, sınır dışı etme ve idari gözetim hizmetimiz ile giriş yasağı hizmetimiz ilgili usulleri ele alır. Uluslararası bildirimler ve suçluların iadesi de ayrıca değerlendirilmelidir. Savunma amacıyla yapılan bir bilgi araştırması, sınırsız seyahat izni olarak sunulmamalıdır.

14 / Görevlendirmeye Hazırlık

Belgeler, Gizlilik ve Avukatlık Ücretleri

Elinizdeki belgelerle başlayın. Acil danışmanlık için tüm kayıtların tercümesini beklemeyin. Yalnızca ilk sayfayı değil belgenin tamamını sunun ve resmî bildirimi, onu anlatan bir mesajdan ayırın.

Hassas delilleri üzerinde anlaşılan bir kanaldan paylaşın. Pasaport taramalarını, ayrıntılı isnatları veya üçüncü kişilere ait özel kayıtları herkese açık bir yoruma ya da ilk açık başvuruya eklemeyin. Mesleki sır saklama yükümlülüğü, her gündelik mesajın veya ortak aile sohbetinin koruma altında olduğunu varsaymayı haklı kılmaz.

Avukatlık ücretleri; tercüme, bilirkişi, noter ve seyahat masraflarından ayrıdır. Görevlendirmenin ilk incelemeyi, belirli bir işlemde hazır bulunmayı veya bir aşamanın tamamını kapsayıp kapsamadığını kararlaştırın. Müdafi görevlendirme sistemi, büronun özel ücret düzenlemesiyle karıştırılmamalıdır.

15 / Kararlaştırılan Çalışmanın Yürütülmesi

Dosya İncelemesi ve Savunma Hazırlığı

1. Durumun Netleştirilmesi

   Kişinin, ilgili makamın, süreçteki sıfatın ve acil sürenin belirlenmesi.

2. Temsilin Kararlaştırılması

   Menfaat çatışması, yetki, kapsam, ücretler ve iletişimin kontrol edilmesi.

3. Kayıtların İncelenmesi

   Mevcut delillerin, ifadelerin ve usule ilişkin kararların değerlendirilmesi.

4. Kararlaştırılan Adımların Atılması

   Dilekçelerin hazırlanması, işlemlere katılınması ve ilgili başvuruların takip edilmesi.

5. Sonucun Değerlendirilmesi

   Kararın, devam eden yükümlülüklerin ve başvurulabilecek hukuki yolların açıklanması.

Acil çalışmalar, belge toplama süreciyle eş zamanlı yürütülebilir. Planda hangi işlemlerin hemen yapılabileceği, hangilerinin dosyaya erişime veya bir makamın kararına bağlı olduğu belirlenmelidir. İletişim bilgilerinizi güncel tutun ve yeni bildirimleri gecikmeden iletin.

İletişimde hem savunmayı destekleyen deliller hem de çözüme kavuşmamış konular açıklanmalıdır. Açık bir danışmanlık, mevcut bilgilerin sınırlarını da belirtir. Kişisel bağlantılara, nüfuz vaatlerine veya garanti edilen bir sonuca dayanmamalıdır.

16 / Ceza Savunmasına İlişkin Sorular

Ceza Muhakemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular