BlogYabancı bir şirketin Türkiye'deki hukuki ihtiyaçları, bağlı şirketin kurulması veya ilk sözleşmenin imzalanmasıyla nadiren sona erer. Satış, personel, tedarikçiler, işyerleri ve ödemeler hakkındaki kararlar iş ilişkisi boyunca devam eder. Hukuki destek, birbirinden kopuk belgeler üretmek yerine bu kararlara uyum sağladığında ve yönetimin uygulayabileceği çalışmalar ortaya koyduğunda en yararlı hâlini alır.
Bu rehber, yabancı bir işletme için Türkiye'deki hukuki hizmetlerin kapsamının nasıl belirleneceğini açıklar. Pazara giren, Türk karşı taraflara satış yapan ve yerleşik bir yerel operasyonu yöneten şirketleri kapsar. Her işletmenin aynı yapıya veya sürekli danışmanlığa ihtiyaç duyduğunu varsaymaz; uygun kapsam faaliyet, risk ve işlem hacmine bağlıdır.
İçindekiler
1. Standart paket yerine işletmenin faaliyetinden başlayın
Şirketin Türkiye'de gerçekte ne yapmak istediğini açıklayın: uzaktan satış, distribütör atama, yerel ekip istihdamı, işyeri işletme veya başka bir işletme satın alma. Sözleşmeleri kimin yapacağını, faturaları kimin keseceğini, varlıkların kime ait olacağını ve kararları kimin vereceğini belirleyin. Bu olgulara dayalı hukuki çalışma planı, yalnızca adı veya fiyatına göre paket seçmekten daha yararlıdır.
Acil işleri tekrarlanan sorumluluklardan ayırın. Acil bir sözleşme müzakeresi belirli bir proje gerektirebilirken, sık satış sözleşmeleri ve personel soruları sürekli danışmanlığı gerekli kılabilir. Uyuşmazlık doğmuşsa genel şirket desteği talebinin içinde gizlenmemeli, açıkça belirtilmelidir. Böylece gerçekçi öncelikler belirlenir ve her konunun tek bir talimatla kapsandığı varsayılmaz.
2. Uygun yapıyı seçin ve güncel tutun
Kullanılabilecek faaliyet yapısı, planlanan işe göre değerlendirilmelidir. Türkiye'de bağlı şirket, yabancı şirket şubesi ve irtibat bürosu farklı özelliklere ve izin verilen işlevlere sahiptir. Resmî yatırım ve ticaret rehberleri başlangıç noktası sağlar; ancak tescil belgeleri başka bir işletmeden kopyalanmak yerine gerçek yatırımcı ve faaliyete göre hazırlanmalıdır.
Kuruluştan sonra karar ve yetki kayıtlarını güncel tutun. Kayıtlı adresi, temsil yetkilerini, ortaklar veya yönetim kurulu kararlarını ve işlem yapmaya yetkili kişilerdeki değişiklikleri takip edin. Genel merkezin içeride yeni yönetici atamasının Türkiye'deki bütün ilgili kayıtları otomatik olarak güncellediğini varsayması, şirketin pratik güçlüklerle karşılaşmasına yol açabilir.
3. Ticari koşulları uygulanabilir sözleşmelere dönüştürün
Sözleşme incelemesi işlemden başlamalıdır: teslim edilecekler, kabul, fiyat, ödeme, sorumluluk, sona erme ve uyuşmazlık çözümü. Tedarik sözleşmesi, distribütörlük sözleşmesi ve müşteri hizmet sözleşmesi aynı şekilde ele alınmamalıdır. Yönetimin müzakere edebileceği ticari noktaları ve karşı tarafın koşullarını kabul etmenin hukuki sonuçlarını belirleyin.
Tekrarlanan işlemlerde incelenmiş bir şablon yararlı olabilir; ancak personelin şablondan sapmalar için bir sürece ihtiyacı vardır. Hangi hükümlerin üst onaya sunulacağını ve istisnaları kimin onaylayacağını belirleyin. Satış e-postaları veya siparişlerle sürekli değiştirilen bir şablon, yönetimin beklediğinden az koruma sağlayabilir. İmzalı sürümü, değişiklikleri ve önemli operasyonel yazışmaları birlikte saklayın.
Sınır ötesi sözleşmeler pratik bir icra değerlendirmesi de gerektirir. Uygulanacak hukuk ve yargı yeri hükümleri, tarafların, delillerin ve varlıkların bulunduğu yerlerle birlikte düşünülmelidir. Sonradan verilecek kararın Türkiye'de nasıl kullanılacağını değerlendirmeden tanıdık bir yabancı mahkemenin seçilmesi, önemli bir riski çözmek yerine erteleyebilir.
4. Şirketi kimin bağlayabileceğini açıklığa kavuşturun
Genel merkez onayı ile yerel hukuki yetki arasındaki ilişkiyi belirleyin. Sözleşme imzalamaya, bankaya talimat vermeye, uyuşmazlığı sulhle çözmeye veya temsilci atamaya kim yetkilidir? İç harcama sınırları ile üçüncü kişilere karşı etkili temsil yetkileri her zaman aynı değildir. İşlem, ilgili şirket belgeleri ve yetki kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır.
Ortak girişimlerde ve birden fazla ortaklı şirketlerde özel onaya tabi kararlar, bilgiye erişim ve karar kilitlenmesini çözecek düzenlemeler özellikle önemlidir. Bu konular ilişkiler bozulmadan önce daha kolay ele alınır. Onayları izlenebilir tutun; sonraki personel değişimi, şirketi bir taahhüdün neden verildiğini açıklayamaz duruma düşürmesin.
5. İstihdam ile çalışma yetkisini birlikte planlayın
Yerel personel alımı, genel merkezde kullanılan iş sözleşmesi şablonunun tercümesinden fazlasını gerektirir. Görevler, ücret, gizlilik, fikrî mülkiyet, çalışma düzeni ve fesih riskleri Türkiye koşullarında incelenmelidir. Yazılı koşulların çalışanın fiilen nasıl çalışacağıyla örtüşmesi için hukuki hazırlığı bordro ve insan kaynaklarıyla koordine edin.
Yabancı yöneticiler ve personel için ayrı çalışma yetkisi değerlendirmesi gerekir. Pay sahipliği veya şirket unvanı otomatik olarak çalışma izni sayılmamalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı görev ve muafiyetleri ayırdığından, kişinin gerçek pozisyonu ve faaliyetleri önemlidir. Şirket kuruluş belgesinin konuyu çözdüğünü varsaymak yerine işe başlama tarihini ilgili gerekliliklere göre planlayın.
6. İşletmeyle ilgili yükümlülükleri belirleyin
Uyum çalışması, gelişigüzel bir mevzuat listesine değil faaliyete bağlı olmalıdır. Gerçek operasyonun doğurabileceği izinleri, ürün veya hizmet gerekliliklerini, rekabet konularını ve diğer yükümlülükleri inceleyin. Değişiklikleri izleme ve ilgili makamlardan gelen bildirimlere göre hareket etme sorumluluğunu dağıtın.
Kişisel verilerin korunması yararlı bir örnektir. Yurt dışındaki genel merkez sistemini kullanan bir şirket, tüketiciye yönelik uygulaması bulunmasa bile kişisel veri işliyor ve aktarıyor olabilir. Verileri, tarafların rollerini ve uygulanacak aktarım mekanizmasını belirleyin. Kişisel Verileri Koruma Kurumu standart sözleşmeler ve başka rehberler yayımlar; genel bir gizlilik bildirimi tek başına bütün aktarım sorularını yanıtlamaz.
Sonucu uygulanabilir bir sorumluluk listesi olarak kaydedin: Ne yapılmalı, kim sorumlu, hangi kanıt saklanacak ve ne zaman karar gerekli? Hukuki inceleme, teknik uygulama ve günlük idare farklı işlerdir. Her uzmanın pratik adımı bir başkasının yürüttüğünü varsaydığı yerde boşluklar oluşur.
7. Muhasebe ve vergi danışmanlarıyla rolleri karıştırmadan çalışın
Avukatlar, muhasebeciler ve vergi danışmanları şirketin kontrol sistemine farklı yönlerden katkı sağlar. Sözleşmesel bir ödeme düzenlemesi vergi analizi gerektirebilir; muhasebe kaydı ise sözleşmenin veya şirket onayının hukuken yeterli olduğunu göstermez. Her konuda kimin danışmanlık vereceğini ve bir danışmanın diğerini ne zaman sürece katacağını belirleyin.
Sınır ötesi ödemeler, finansman ve ilişkili taraf düzenlemelerinde, uzmanlardan tek başına banka transferlerini değerlendirmelerini istemek yerine işlemin dayanağı belgeleri sunun. Görüşlerin nasıl koordine edilip kayda geçirileceğini kararlaştırın. İlgili uzmanlarla açıkça düzenlenmedikçe hukuki hizmetin defter tutma, vergi beyannameleri veya bağımsız denetimi kapsadığını varsaymayın.
8. Deliller ve seçenekler daralmadan uyuşmazlığa müdahale edin
Ödeme, teslimat veya istihdam uyuşmazlığı ortaya çıktığında sözleşmeyi, yazışmaları ve ifa kayıtlarını erken korumaya alın. Gelen bildirimleri, tebliğ tarihlerini ve yanıt sürelerini belirleyin. Avukata hem lehe hem aleyhe olguları bildirin. Kısa bir kronoloji ve düzenli belgeler, çoğu zaman büyük ve tasnifsiz bir e-posta arşivinden daha yararlı ilk değerlendirme sağlar.
Yanıt; müzakere, resmî ihtar, uygulanabildiği durumlarda arabuluculuk, dava veya geçici hukuki korumanın değerlendirilmesini içerebilir. Her uyuşmazlığa uyan tek bir yol yoktur. Davaya karar vermeden önce uyuşmazlık tutarını, delilleri, yargı yetkisini ve tahsile elverişli varlıkları karşılaştırın. Dava açma tehdidi, uygulanabilir bir stratejinin yerine geçmez.
9. Proje bazlı veya sürekli danışmanlık düzenini seçin
İşlem sözleşmesinin incelenmesi veya belirli bir şirket kararı hakkında görüş verilmesi gibi teslim edilecek iş belliyse, tanımlı proje modeli uygundur. Şirket düzenli sözleşme incelemesine, istihdam rehberliğine ve yönetime hukuki katkıya ihtiyaç duyuyorsa sürekli danışmanlık daha uygun olabilir. Ayrım, aylık ücretin her şeyi kapsadığı varsayımına değil beklenen işe dayanmalıdır.
Kapsama giren görevleri, iş hacmi varsayımlarını, yanıt düzenini ve kapsam dışı konuları belirtin. Davalar, satın almalar, kapsamlı hukuki durum incelemeleri ve uzmanlık işleri ayrı anlaşma gerektirebilir. Ücretleri, masrafları, tercüme ve seyahat giderlerini doğmadan önce netleştirin. Yazılı kapsam, rutin bir sorunun önemli yeni bir işe dönüştüğü anı her iki tarafın da fark etmesine yardımcı olur.
10. Görüşleri yurt dışındaki yönetimin kullanabileceği hâle getirin
Avukata kimin talimat vereceğini, raporları kimin alacağını ve işlemi kimin onaylayabileceğini kararlaştırın. İşlevsel rapor; sorunu, seçenekleri, önemli riskleri, eksik bilgileri ve sıradaki kararı açıklamalıdır. Hukuki sonuç ile ticari tavsiyeyi ayırmalı, belirsizliği teknik dilin arkasında gizlememelidir.
Birden fazla dil kullanılıyorsa hangi belgelerin resmî tercüme gerektirdiğini ve hangilerinin çalışma özetiyle sunulabileceğini belirleyin. Esas alınacak sürüm açıkça tanımlı kalsın. Kullanışlı bir İngilizce özet, makama sunulan bağlayıcı metin olmayabilir; yönetim, asıl Türkçe belgeyi onaylamasının istendiği durumları bilmelidir.
11. Odaklı bir ilk talimat hazırlayın
Şirketin tabi olduğu ülke hukukunu ve grup yapısını, mevcut veya planlanan Türkiye faaliyetini, talimat vermeye yetkili kişileri ve acil öncelikleri bildirin. Mevcut danışmanları, önemli sözleşmeleri, bilinen uyuşmazlıkları ve ilgili süreleri listeleyin. Yeni bir iş ilişkisinde hassas kayıtları göndermeden önce çıkar çatışması kontrolü için gizli bilgi içermeyen bir özet ve taraf isimleriyle başlayın.
İlk hukuki inceleme, işletmenin her yönünü yönetmeye dair sınırı belirsiz bir vaat yerine ihtiyaca uygun bir çalışma planı üretmelidir. Acil kararları, incelenecek belgeleri, tekrar eden işleri ve ayrı uzmanlık gerektiren konuları belirleyin. Bu yazı hukuki desteğin düzenlenmesi hakkında genel bilgi verir; avukat-müvekkil ilişkisi veya belirli bir hizmet taahhüdü oluşturmaz.
İlgili yazılar: Şirket kuruluşu; Ticari sözleşme incelemesi; Yabancı şirketler için alacak tahsili.
Şirketinizin Türkiye'deki Hukuki İhtiyaçlarını Görüşelim
İlk inceleme için kısa bir özet gönderin. Çıkar çatışması kontrolü ve uygun paylaşım yöntemi belirlenene kadar gizli belge göndermeyin. Mesaj göndermek vekâlet ilişkisi kurmaz veya süreleri durdurmaz.
Temel hukuki kaynaklar: Yatırım Ofisi: hukuki ve ticari yatırım rehberi; Ticaret Bakanlığı: şirket ve şube tescili rehberi; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: çalışma izni rehberi; Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; Kişisel Verileri Koruma Kurumu: standart aktarım sözleşmeleri. Güncel mevzuat ve somut usul kayıtlarıyla birlikte okunmalıdır. Hazırlanma tarihi: 12 Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Yabancı şirketin Türkiye'de hukuki görüş almadan önce şirket kurması gerekir mi?
Hayır. Yerel tüzel kişi kurulmadan önce planlanan yatırım, Türk karşı tarafla sözleşme veya mevcut uyuşmazlık hakkında danışmanlık alınabilir.
Sürekli danışmanlık yalnızca büyük şirketler için mi yararlıdır?
Her zaman değil. Uygun düzen yalnızca şirket büyüklüğüne değil, tekrarlanan işlere ve riske bağlıdır. Ara sıra doğan bir ihtiyaç için tanımlı proje yeterli olabilir.
Aylık danışmanlık ücreti davaları kapsar mı?
Bu, kararlaştırılan kapsama bağlıdır. Açık anlaşma olmadan davaların ve diğer kapsamlı işlerin dâhil olduğu varsayılmamalıdır.
Genel merkez Türk avukata doğrudan talimat verebilir mi?
Talimat veren tüzel kişi, yetkili irtibat kişisi ve gereken şirket yetkisi veya vekâletname belirlenmelidir. Temsil ile danışmanlık farklı formaliteler gerektirebilir.
Hukuki destek muhasebecinin yerini tutar mı?
Hayır. Hukuk, muhasebe ve vergi sorumlulukları dağıtılmalı ve koordine edilmelidir. Defter tutma veya vergi beyannamesinin hukuki hizmete dâhil olduğu varsayılmamalıdır.